Os maiores galegos dixitalízanse. Rosina, Luisa, Manuela, Pilar e Conchita aseguran que aprender a manexar algúns dispositivos fíxolles máis doados os seus días. Elas suman máis «gadgets» que moitos «millennials»
13 dic 2021 . Actualizado á 18:29 h.Rosina Domínguez (1937) é todo un personaxe. Unha muller sabia, cunha vis artística, e sobre todo «unha avoa dixitalizada», así se considera. Aos seus 84 anos, di que lle «falla un pouquiño a memoria», pero como ela mesmo apunta «non é para darlle moita importancia». A esta viguesa nada a detén. Participa en coros, fai ximnasia e le novelas de todo tipo. Pero, ademais, incorporou as novas tecnoloxías á súa rutina diaria. «Nun principio non quería o móbil, ata un día que me caín no cemiterio e abrinme a fronte. Andaba soa; sangraba moito e non había ninguén ao redor. Tampouco tiña un teléfono para pedir axuda», conta. E ao chegar ao hospital díxose: «Vou comprar un móbil porque se me pasa algo, podo pedir axuda eu mesma. Desde entón, non saio máis sen el de casa», asegura.
A esta elocuente avoa gústalle moitísimo ler, e prefire o libro electrónico. Como é iso?, pregúntolle. «Teño o meu libro electrónico, xa fai… eu que sei!, pór 15 anos». Ao principio non estaba moi convencida de compralo porque prefería o impreso. «Pero ao final, compreino. E claro que botei moito de menos o cheiro do papel, o pasar as follas, confesa, pero despois acostumeime e xa non o solto. Non quero ler nada que non sexa no meu ebook» —ri—. E non é máis difícil para a vista?, dígolle. «Ah, a vantaxe é que podo pór a letra en función do que eu necesito e co libro de papel iso é imposible, entón si que me custa ler», afirma. Ademais, outra cousa boa que ten «é que cando leo de noite, se me quedo durmida con el, ao non manexalo nun tiempito apágase só e non me molesta. Esperteime coas lentes postas e o libro amais. Agora mesmo, estou a ler Trajano 3, a novela A lexión perdida de Santiago Posteguillo», conclúe.
NOTICIAS, SIRI, GOOGLE MAPS
Rosina tamén aprendeu a acurtar distancias «con só apertar unha tecla», asegura. «Falo por videollamada coa miña irmá que vive en Buenos Aires. E non é o mesmo ver que só falar, iso é un gustazo», agrega. Pero tamén, dálle outros usos. «Se teño que espertarme a unha hora determinada, poño a alarma. Igual para unha cita médica ou se me toca algún medicamento. Iso é vital para unha persoa maior que viva soa, —insiste— para min foi indispensable». «Co móbil —continúa—, con que manexes Internet para saber as noticias, o Facebook, ou o Whatsapp que é máis completo, xa tes». E en Google ela atopa o que quere. «De cociña, de costura, onde está Arxentina e o que sucede co volcán dA Palma. Imos, que salgue todo. Ademais, usando o micro chamas a Siri ou Alexa e dislle: ‘Mañá que tempo vai facer?, ou cal é o restaurante máis próximo que teño de comida turca ou xaponesa?'. Calquera cousa que lle preguntes contéstache, iso é estupendo, dio/dío con certeza. E está tamén ese que te axuda a chegar aos lugares, —queda pensando—... Google Maps?, dígolle. Ese mesmo, tamén o uso», afirma con alegría. Entón, considérase unha avoa dixitalizada? «Por suposto», —ri— e seguidamente cóntame que a súa sobriña comprou un móbil e é ela quen lle explique como manexalo. «Ou sexa, que lle ensino eu á miña sobriña, que ten 67 anos», repite con certo asombro e orgullo.
«As AULAS SALVÁRONME»
Desde 1999, a Asociación Cultural Galega de Formación Permanente de Adultos (Ategal) converteuse nun espazo irreemplazable para Rosina. Alí sente como na casa. «Cando faleceu o meu esposo quedei perdida. A miña sobriña coa que vivo hoxe sacoume do sofá e faloume das aulas. Pensei que me virían ben e así foi», lembra. «Ao principio as clases eran de cultura xeral, de Historia da Arte, Inglés, Francés, música e teatro. Aínda se dan, pero agora tamén nos ensinan a manexar Internet, o móbil, o computador, a tablet e tamén… —rebusca outra vez na súa memoria— Ah, xa, facemos cursos en liña!». Foi así como «me puxen o meu Whatsapp, Facebook, Instagram... bo, todo. Eu manexo todo ese cotarro e tamén fago videollamadas grupais coas miñas amigas». Por iso resalta que nas aulas son como unha familia. «Alí quítasche a depresión, e temos o apoio da nosa monitora Macarena. Total, que as aulas me salvaron a vida e axudarían a moita xente que está soa», asegura.
Da nosa conversación, Rosina despediuse encantada. Pero ao cabo dunha hora tiña unha mensaxe de audio seu por Whatsapp. Mandábame un par dos tantos títulos que leu no seu ebook. «Para que completes», dicía. Eses detalles non podían faltar.
Manuela e Luisa Fernanda: «Teño as miñas citas médicas na app do móbil»
noelia silvosa
Entre Manuela e Luisa Fernanda, de 79 e 65 anos respectivamente, suman máis apps, redes sociais e gadgets que moitos millennials. Colaboradoras habituais da Asociación Cultural Galega de Formación Permanente de Adultos (Ategal), están á última. O móbil, a app de Sergas Móbil no caso de Manuela, Google Drive, WeTransfer, Facebook, Instagram, Telegram, un smartwatch e ata un sistema de telealarma no de Luisa Fernanda, asístenas no seu día a día. Pero sen dúbida, o que máis lle gusta á segundo é Alexa: «Lévala no móbil e infórmate de todo. Encántame, úsoa cada mañá e pregúntolle polo tempo, as noticias, o santoral... Téñoa no teléfono», indica. O seu fillo Alfonso Alvar, que é informático, desenvolveu a telealarma para que sempre a leve amais. «Eu estou nun sitio determinado e con pulsala, xa saben onde é. Caio, desoriéntome ou pásame algo, e con darlle ao botón vermello a outra persoa xa recibe unha mensaxe coa miña localización», explica.
Tan postas están nisto das novas tecnoloxías que ambas as participan no ensaio piloto de Asiste, a futura aplicación da Xunta para o fomento do autocuidado, a autonomía persoal e o apoio aos coidadores e persoas coidadas. «Tamén ten un servizo para levar o control da medicación, levamos varios meses probando como funciona e xa fixemos de coidadas e coidadoras da outra. Segue en fase de estudo e sairá proximamente», apuntan.
O primeiro que fai Manuela polas mañás é ler a prensa dixital. Tamén controla as súas citas médicas vía aplicación. «Aí teño a medicación, as citas pendentes, a historia clínica e as analíticas», asegura ela, que tamén se manexa moito con Google Maps. O que non ten, máis aló do WhatsApp, son redes sociais. Non é para nada o caso da súa compañeira de aula, que é xa toda unha experta en varias delas. «Teño Facebook, Instagram e Telegram para estar ao día. De feito, Telegram parece máis seguro que o WhatsApp e as fotos perden menos calidade», indica Luisa Fernanda, que ademais está feita toda unha reporteira e goza tomando as imaxes e os vídeos das actividades de Ategal, polo que o WeTransfer e o Drive son outras das súas ferramentas fetiche: «Edítoos e póñolles música e texto cuns programas que teño no computador». Os seus paseos diarios están máis que monitorados. «Levo un reloxo intelixente para camiñar cada mañá e controlar as pulsacións e o osíxeno en sangue», mantén.
«Con estes anos aínda nos queda moito por aprender», sinalan estas dúas amigas unidas pola tecnoloxía. Pero o certo é que xa saben máis que moitos con menos anos.
Pilar Quintano: «Teño dous Alexas, no baño e na salita»
yolanda garcía
Son servizais, xenerosas. Pura amabilidade. Aínda que unha é humana e a outra un altofalante intelixente, eu quédome coa primeira, con Pilar Quintano (Valencia de Don Juan, León, 1943). Saúda a Alexa cun «boas tardes» e o dispositivo, correspondéndoa, contéstalle: «Píllasme repasando os episodios de Friends». Quizais a súa dona non vise nunca a serie, pero a tecnoloxía mantena ao día. En todo. E a axuda no fogar. Mellor dito, axúdana, porque ten dous, unha no baño e outra na salita. Na cociña anotou nunha lousa as instrucións claras que debe dar a Alexa para que active outro aparello, un robot de limpeza rebautizado: «Alexa, acende a Juanina. Cando remata di Juanina: 'Acabei a limpeza, vou para a base'. Colócase, e xa está». Pilar tamén consulta a Alexa sobre como pór en marcha o aparello do aire que lle regalaron polo Día da Nai. Ao seu marido, José Luis, di, gústalle pedirlle cancións de Julio Iglesias ou Juan Pardo no baño. «Eu non son musiquera», sinala Pilar comentando a modo de anécdota a visita recente do fillo dun sobriño. O neno, con 9 anos, non coñecía a Alexa e nese primeiro encontro el xa lle espetou: «Ponme a Quinta Sinfonía de Beethoven». Xa non parou de preguntarlle...
«É moi graciosa»
«Se non che entende, Alexa diche: 'Non atopo tal cousa'», sinala Pilar. «Para lembrarme tomar a medicación non me fai falta, pero si para calquera cousa que necesito. Dígolle, por exemplo, que ás 11.00 avíseme para chamar a alguén ou un día que se cadra poño a comida pola noite para que a tal hora avíseme. Cando chega o momento, pon unha musiquilla e xa sei que é», comenta. Alexa identifica a Pilar perfectamente, tanto que «un día alguén se puxo a falarlle e o altofalante díxolle: 'Non che recoñezo a voz'». «É moi graciosa», describe Pilar por algún que outro episodio no que a propia Alexa meteuse «» na conversación telefónica coa súa filla, cando falaban ambas as do dispositivo. «Se estou a ver a tablet e quero que se apague a televisión, pero non teño o mando comigo, pídolle a Alexa que a apague. Ou que apague a luz», sinala, recoñecendo que «si, estamos a volvernos moi cómodos» con tanta tecnoloxía. Pero Alexa, sentenza Pilar, «é un ceo».
Conchita Rodríguez: «Co Skype non deixei de ver aos meus bisnietos»
liliana g. abade / s.f.
Para Conchita Rodríguez (1930, Ourense) a tecnoloxía foi tamén esa ponte que a mantivo unida ás persoas que ama. Así o viviu durante o confinamento. «Grazas ao móbil a cousa foi máis levadía», lembra. «Porque teño unha familia grande que vive por toda España e puidemos manternos conectados. E se hoxe nolo quitan quedamos espidos, foi un alivio», asegura. Desde entón, e aos seus 91, manexa con destreza a aplicación skype. «Aprendín a usalo para falar cos meus fillos que viven fóra, incluso cos 10 netos e cinco bisnietos que teño, e o mellor que ten é que nos vemos por imaxe —di—, e así non me perdo velos crecer».
Na súa mocidade foi mestra e logo traballou en servizos sociais ata que se xubilou. E unha vez na casa, tivo curiosidade por aprender informática, polo que se apuntou a clases. Ao pouco tempo chegou ás aulas da Asociación Cultural Galega de Formación Permanente de Adultos (Ategal), sendo das primeiras alumnas fundadoras. «Alí fun a cursos de novas tecnoloxías, inglés e memoria. E tamén nos ensinaron como acceder á aplicación do Sergas para pedir unha cita médica», conta Conchita. Ademais, «utilizo Whatsapp, entretéñome coa tablet. E se teño algunha dúbida procuro ir a Internet e informarme. Agora mesmo non me atopo desfasada, normalmente estou ao día», asegura.
Esta avoa de voz doce vive cunha das súas fillas, María del Mar, que recoñece que a súa nai empezou a usar Internet primeiro que ela. «É moi activa. Utiliza tamén o Facebook, envía vídeos, documentos, revisa o seu correo electrónico e gárdase notas no móbil para lembrar tanto os seus medicamentos como calquera outra cousa», sinala María. Ao que Conchita agrega: «Sempre estou a facer algo, se non son sudokus, estou cunha sopa de letras ou escribindo cousas miñas porque me gusta escribir e ler, aínda que a vista xa non me acompaña moito. Procuro non estar impasible, non é o meu», insiste.
E remata confesando que ela é das que apoia que os maiores aprendan e intégrense nas novas tecnoloxías. «Teño amigas bastante máis mozos que eu, que me din: 'Eu non quero esas complicacións co móbil'. E creo que é moi importante estar ao día con isto, porque nos fai a vida máis sinxela á hora de avisar de calquera problema, reservar un billete de viaxe ou pedir unha cita médica», conclúe cun sorriso.