Foi Rainer María Rilke quen escribiu que a verdadeira patria das persoas é a súa infancia. De ser certo, e creo que o é, a infancia dos nosos fillos, que acaba fundida no íntimo recordo de cada un coa propia, compón esa paisaxe que con frecuencia denominamos, para entendernos, o fogar. Un fogar que ten desde a primeira infancia ata o inicio da primeira mocidade dous lugares de referencia primordiais: a nosa casa e a nosa escola.
O pasado venres faleceu en Compostela, rodeada dos seus, María Dolores Durán Rey, a quen todos os que tivemos o privilexio e a fortuna de tratala coñeciamos como Maruxa, o seu nome de familia. Xunto a un grupo de magníficos docentes, Maruxa e Fausto —o seu esposo, e compañeiro dunha vida—, Fausto e Maruxa, foron durante medio século o corazón vivo do Colexio Alca de Santiago, que hoxe dirixe, tamén Fausto, o segundo dos seus fillos. Un proxecto educativo que tratou de ser sempre non só un lugar para formarse senón tamén un espazo familiar onde educarse, onde aprender a crecer no máis pleno e digno sentido dese termo.
Situado no precioso lugar rural de Biduído, polas aulas do Colexio Alca —o noso cole— pasaron durante medio século tres xeracións de alumnos que hoxe desempeñan as máis diferentes profesións tras estudar na maioría dos casos na universidade. Todos, seguro, teñen na súa memoria a imaxe de Maruxa: a da dozura, a elegancia e a exquisita boa educación.
A súa filla Marina, nas fermosas palabras que lle dedicou o sábado no emocionante funeral que reuniu a moitos dos que a quixemos e dos que lle estaremos eternamente agradecidos pola súa amabilidade e o seu talante, sempre acolledor, lembraba que en Maruxa uníanse a insubornable vocación docente —a do mestre no máis completo e complexo sentido da palabra— e a súa capacidade de liderado, que tivo a responsabilidade de exercer durante anos como xefa de Estudos do colexio que marcou gran parte da súa vida e a de tantas familias santiaguesas, de orixe ou adopción.
Quen tiven na vida a sorte de ter bos mestres, de beneficiarnos do seu saber, e da súa capacidade e xenerosidade para transmitilo, non esquecemos ata que punto somos o que todos eles ensináronnos e fixeron por nós. «Escola e despensa», reclamaban nosos regeneracionistas, conscientes de que a unha e a outra adoitan ir sempre da man.
Case trinta anos despois, rememoro aínda con claridade o día que Marga e eu coñecemos a Maruxa, recordo a súa cordialidade e o seu cariño e a tranquilidade coa que tras coñecela puxemos nas súas mans o máis importante que tiñamos. Como tantas outras nais e tantos outros pais. Creo poder falar por todos, e tamén polos seus compañeiros e colegas, cando expreso a dor por unha perda que nos deixa orfos de quen é xa inesquecible para todos.
Descansa en paz, querida Maruxa.