O imposto sobre sucesións é un tributo de dubidosa lexitimidade. E para moitos, confiscatorio. E para todos discriminatorio segundo a comunidade autónoma na que se reside. E para maior dúbida, desde a sentenza do Tribunal de Xustiza da Comunidade Europea, feita pública o pasado mércores, que establece que a lexislación española discrimina aos estranxeiros que residen en España, ou que non residen, ao non poder aproveitarse dos beneficios fiscais que ofrecen as diversas comunidades autónomas. E para rematar, o imposto ten a virtualidade de enfrontar aos cidadáns entre si, que se senten prexudicados se viven nunha comunidade de cotas duras.
Dicía que se trata dun imposto de dubidosa lexitimidade, ao non concorrer na doutrina xurídica unanimidade sobre a propia existencia do mesmo, tratándose para uns dun imposto confiscatorio, ao pagarse xa cotas nos distintos momentos da xeración do valor dos bienes do causante. En España, e indo á práctica, algunhas comunidades autónomas que non están capacitadas para suprimir o imposto, deixárono nos limiares da súa propia inexistencia. É dicir, unha supresión na práctica, larvada, mantendo o imposto formalmente. Pero hai outras que o conservan en toda a súa virtualidade. E quéirase ou non, un agravio permanente.
En calquera caso, trátase dun imposto controvertido que aparece en todas as salsas programáticas electorais.
Unha opinión valiosa é a do comité de expertos da reforma fiscal que fai uns poucos meses, ao tratar o imposto sucesorio, optou por unha vía intermedia e, aínda que propuxo o mantemento do mesmo, fixou unha tributación baixa e, en calquera caso, igual para todas as comunidades. Con todo, tal recomendación non foi tida en conta polo Goberno na súa proposta de reforma fiscal.
Co dito, parecía que se deixaban as grandes reformas sobre o sucesorio para a contenda electoral, pero a sentenza do Tribunal Europeo ponnos diante dos cabalos.
A sentenza sinala, en primeiro lugar, que é legal a práctica de fixar os tipos que conveñan a cada comunidade autónoma. É unha potestade que non contravén a lexislación europea. Pero no que discrepa o Tribunal Europeo é na discriminación que se produce entre europeos residentes e europeos non residentes. Un estranxeiro non residente ou residente en España poderíase atopar ao seu falecemento coa imposición do tipo único para toda a nación, e iso implica unha restrición á mobilidade dos capitais que é un dos catro piares da armazón xurídico da Unión Europea.
A sentenza está farta de sentido común, como ocorre polo xeral coas resolucións do Tribunal Europeo. E de agora en diante, non nos queda máis remedio que cumprila e devolver no seu caso o cobrado indebidamente.
Pero, ademais do pau que supón, a sentenza ten cousas positivas para o noso país; como observa a posibilidade que teñen os lexisladores de modificar a lexislación actual, unificando os variados tipos de cada comunidade, e non esquecerse de que os europeos teñen dereito ás mellores vantaxes de que poida gozar o español mellor residenciado.