Josele Santiago conta as súas vivencias, canción a canción, en «Desde o jergón», un libro sincero que escapa do estereotipo de memorias dun músico de rock. Os Inimigos sacarán disco en setembro
01 may 2026 . Actualizado á 05:00 h.Corenta anos —cun intermedio de seis discos en solitario— a cargo dunha banda de rock como Os Inimigos dan para escribir varios libros. Así o demostra Josele Santiago en Desde o jergón, unha sorte de cancioneiro convertido en memorias, ou viceversa, editado por Contra, que o seu termo deixa con ganas de máis. Pero que ninguén se achegue a este libro coa idea de atoparse un deses volumes tan agradecidos e satisfactorios que enxalzan o mito da estrela do rock a base de confirmar lendas e anécdotas rijosas. Aquí o que prima é o desencanto, apoiado frecuentemente nun socarrón sentido do humor que serve como salvavidas ao narrador mentres vai contando todo o que lle deu, e o que lle quitou, o dedicarse á música.
Que Josele é un tipo que escribe ben non é unha novidade. Como letrista é probablemente o mellor que lle pasou á música española nas últimas catro décadas, e os seus artigos en prensa xeran adicción. Pero nunca lle leramos de corrido, en libro. E non defrauda. Aposta para contar a súa vida por unha división, non en capítulos, senón en cancións, das cales inclúe as letras nun apéndice final. Iso sérvelle de desculpa para ir debullando a agridoce historia dun grupo que se empeñou en saír adiante a forza de cabezonería e grandes discos. Pero ollo, non se trata de explicar o sentido das cancións. Josele deixa que o oínte entenda o que teña a ben interpretar. Senón que conta a orixe, as circunstancias que rodearon a creación de cada tema para ir sacando anécdotas e vivencias que conforman finalmente un relato coherente do que é protagonista e no que destaca esa obsesión patolóxica coa morte (medo quizá), que xa se intúe en varias das súas cancións e que lle levou a desprezar a vida en demasiadas ocasións. O libro está farto de pantasmas que o músico vai espantando ou resucitando segundo o momento. Fala abertamente sobre as súas adiccións. A heroína e o alcol están presentes desde a primeira á última páxina. Pero sen dramatismos nin victimismos: móstrase nada compracente como cando fala das súas achaques de saúde e ánimo.
Arrinca o libro coas primeiras incursións dun mozo Josele no ambiente musical de Malasaña, contando o seu breve paso por Glutamato Ye-Yé, a súa relación con personaxes como Kike Turmix, a súa chegada aOs Inimigos e a súa inmediata amizade con Artemio Pérez. A narración nestes primeiros capítulos é frenética, urxente como un riff do seu admirado Wilko Johnson. A prosa reflicte unha mocidade que se vai temperando co paso dos anos e as páxinas e remata cun ton denso e crítico. Case o mesmo que lle pasou ás cancións de Josele. Cousas da idade e da cabeza. Canción a canción, vai saltando pola historia da banda. De feito, a súa etapa en solitario despáchaa nun cúmulo de parágrafos apiñados, sen deterse especialmente en cancións nin discos, coma se fose un soño no medio da turbulenta vida inimiga. Un pouquiño máis de detemento neses anos complexos pero frutíferos a nivel musical bótase de menos, a verdade.
Estas singulares memorias funcionan ao cabo como un retrato certeiro da España dos últimos corenta anos, vista desde o ollo dun artista. Valga como exemplo unha indiscutible frase do libro: "Desde o porto ao teu nariz, este país converteuse nunha interminable procesión de intermediarios". Moi acertado.
Un libro lambón, cheo de matices e anécdotas zumentas e marabillosamente escrito que, lonxe de parecer un epitafio como adoita pasar con este tipo de relatos, remata cun adianto do que está por vir ao incluír as letras de Cancións chulas, disco que sacarán Os Inimigos en setembro.