Co proxecto Batas Cortadas, a directora o Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur, Eva Poveda, promove unha enquisa nacional para explicar por que as investigadoras chegan a menos postos de responsabilidade
04 oct 2026 . Actualizado á 00:13 h.Polos máis prestixiosos institutos de investigación de España circulará os próximos días unha enquisa para as científicas. Eva Poveda (Lugo, 1975) é a autora dun cuestionario que elaborou para determinar as causas dunha desigualdade que está contrastada polos datos. A directora do Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur explica que, en investigación, eles e elas están igualados ao principio das súas carreiras pero son eles os que ocupan máis postos de responsabilidade como investigadores principais ou directivos de institucións. Ela superou o teito de cristal ao porse a cargo do Instituto no 2022, cargo que ostenta á vez que investiga sobre VIH.
O proxecto chámase Batas Cortadas e está financiado pola Fundación Española para a Ciencia e a Tecnoloxía. «Hai que explorar máis aló das temáticas máis clásicas relacionadas coa maternidade. Cremos que hai outros indicadores e condicións que seguen sendo invisibles», explica quen dirixe unha institución con máis de 700 investigadoras e investigadores. O Instituto de Investigación Sanitaria está situado no Hospital Álvaro Cunqueiro, onde Poveda pilota 60 grupos de traballo que desenvolven un presuposto de nove millóns de euros.
As enquisas de Batas Cortadas empezaranse a recoller este mes de outubro entre as investigadoras de institucións acreditadas polo Instituto de Saúde Carlos III de Madrid, o máis prestixioso organismo nacional de investigación sanitaria. O resultado converterase nunha peza audiovisual creada coa artista Yolanda Domínguez que se estreará na Cidade da Cultura de Santiago. «Ás veces son situacións sutís que nós si somos capaces de identificar. Por exemplo, cando nunha reunión hai máis homes que mulleres, se unha muller dá a súa opinión, ás veces pode sentirse ignorada. Nese momento pensa: ‘Equivoqueime'. Se ocorre, é posible que non volva mostrar a súa visión», exemplifica. Poveda creou baixo a súa dirección o Observatorio de Igualdade e logrou que no Instituto Galicia Sur haxa unha participación paritaria nos órganos de decisión.
A barreira de xénero non é a única. Os investigadores son, en moitos casos, a única posibilidade de cura para enfermidades raras. «As investigadoras curan ao identificar necesidades e retos en saúde», explica. Organizouse un cinefórum para abordar temas como as enfermidades raras, con visionado de películas e charlas posteriores con investigadores e pacientes. Tamén se abre a ciencia aos cidadáns a través do club de lectura no Vitruvia Club en Vigo. «Os pacientes teñen que formar parte das nosas estruturas», insiste. O ámbito de actuación do instituto é a provincia de Pontevedra.
O principal reto é xerar suficiente financiamento para poder atraer talento e garantir proxectos a longo prazo. Baixo a dirección de Poveda habilitáronse axudas intramurales, que permiten rescatar proxectos prometedores que quedan sen financiamento externo pero que demostran avances. Con esta fórmula investíronse 500.000 euros de fondos propios do instituto e logrouse captar posteriormente máis dun millón.
Cómics para explicar o VIH
O seu interese pola investigación empezou de nena, nunha visita á Casa das Ciencias da Coruña. «Non tiña referentes, pero esa excursión marcoume». Xurdiu a curiosidade e, aos 18 anos, decidiu estudar Bioloxía. Cursou un máster en Madrid e fixo prácticas no laboratorio do Hospital Gregorio Marañón. Foi o seu primeiro contacto coa investigación biomédica e o VIH, causante da Sida. Hoxe, Poveda lidera proxectos nacionais e internacionais sobre o virus en Europa, Estados Unidos e África Occidental; é membro do Comité Executivo da Cohorte de Adultos da Rede Nacional de VIH e forma parte de paneis de expertos para a elaboración de guías clínicas.
Hoxe, o VIH é unha condición crónica e non unha infección mortal. Apunta a tres retos que seguen pendentes: que os avances cheguen a países en vías de desenvolvemento, unha cura definitiva e acabar co estigma. Para aumentar a difusión destes temas, Poveda converteu un dos seus últimos artigos científicos nun cómic, coa ilustradora Miriam Rivera. «No Instituto somos moi conscientes de que hai que trasladar o coñecemento á sociedade». Despois do primeiro cómic chegaron outros cinco, doutros tantos artigos, que se expuxeron en áreas sanitarias, os centros Quérote Máis e eventos como Ou Marisquiño.
A súa canción favorita
«Feitizo», de María Rodés e Delafé. «A música acompáñame todos os días. Unha boa parte da miña vida son as cancións que escoito e as emocións que me producen. Elixo esta porque a escoitei moito este verán nos paseos por unha praia marabillosa na Mariña lucense».