Ana Fernández: «El vehículo autónomo funciona, pero no podemos fiarnos a ciegas de él»
VIGO
A catedrática de Telecomunicacións da Universidade de Vigo e experta en ciberseguridade investiga como protexer a rede para impedir inxerencias que poidan alterar as decisións do coche sen condutor ou que se poida espiar aos seus ocupantes
07 mar 2026 . Actualizado á 05:00 h.O futuro da mobilidade urbana tamén se proba en Vigo. Despois de experimentos puntuais, un vehículo autónomo está ao dispor dos cidadáns desde hai un mes no campus da Universidade de Vigo. É 100% galego, fabricado polo Centro Tecnolóxico de Automoción de Galicia (CTAG) con sede no Porriño. Se un o pode ver, tocar e subir a bordo, por que falamos do coche sen condutor en futuro? A resposta tena Ana Fernández Vilas (Cangas, 1971), catedrática de Telemática e investigadora de AtlanTTic experta en ciberseguridade.
Unha das materias pendentes desta tecnoloxía é garantir que non se pode hackear ou espiar. O outro reto é a velocidade nas comunicacións, o que se coñece como latencia. Cando se presentou o programa piloto, Fernández Vilas era a única muller nun equipo de especialistas de rango internacional que estaba a desenvolver unha tecnoloxía punteira. «Unha vez que o vehículo está conectado, o seu perímetro xa non é físico, podemos acceder a el desde puntos con conexión 5G. Hai que dar seguridade á rede para evitar calquera acceso non autorizado». Non é un asunto menor, a situación xeopolítica actual demostra que os métodos de espionaxe poden tombar gobernos. Fernández Vilas traballa para que, no futuro, esa rede que funciona como ollos, oídos e cerebro do vehículo sexa imperturbable. Se se manipula, pode levar á tecnoloxía para tomar decisións erróneas.
En Madrid hase posto en marcha outro prototipo do CTAG, pero Vigo ten algo máis que fai que o experimento sexa máis zumento: a contorna universitaria conta cun laboratorio de ciberseguridade en redes 5G e 6G para escenarios de transporte intelixente e industria conectada, dirixido por Ana Fernández Vilas e Felipe Gil Castiñeira baixo un convenio de colaboración coa Xunta de Galicia e Amtega dentro do programa Retech do Goberno.
Os vehículos autónomos son de risco alto, igual que unha infraestrutura esencial como unha eléctrica ou as operacións de telemedicina. «En ciberseguridade antes centrabámonos na confidencialidade da información, que non houbese fendas, agora o que máis me preocupa é a dispoñibilidade, que esas comunicacións sexan fiables e estean dispoñibles todo o tempo», puntualiza.
En San Francisco xa hai vehículos autónomos conectados circulando en contornas urbanas. A experta cre que co marco regulatorio europeo necesitarase algunha forma de supervisión humana; por exemplo, cun control de mando remoto de conexións ultrarrápidas. De momento, non hai data. «Non podemos fiarnos a cegas dese vehículo. Funciona correctamente, detecta os obstáculos, pero se hai un fallo de enerxía, un ataque ou perde a conexión, hai que garantir que funcione». O do campus ten condutor, polo si ou polo non.
Hoxe, este prototipo recoñece as vías, recibe información de semáforos ou peóns e é capaz de decidir de xeito autónomo se frear ou virar. Fernández Vilas explica que queda unha fase máis: que os vehículos poidan estar conectados entre si de forma inmediata. «Hoxe faise cun retardo grande porque o vehículo se conecta a unha rede ou un centro de mando. A futuro, intercambiaranse información de vehículo a vehículo».
A enxeñeira é, desde o 2017, coordinadora do máster de ciberseguridade da Universidade de Vigo. «Todos os perfís profesionais teñen que ter formación en ciberseguridade, incluso os nenos». Xa non hai pautas xerais, asegura. «Hai un ano podería dicirche que controlases a clave, non facer clic... Pero a IA xa permite suplantar calquera cousa, agora o único é a dobre comprobación». É dicir, acudir ao mundo terreal.
Pertence á xeración que estreou a Escola de Telecomunicacións de Vigo nos 90. Foron anos do bum do centro que coincidiron cos inicios da internet. Intuíase que se necesitaban enxeñeiros en Telecomunicacións, pero nos últimos anos a porcentaxe das alumnas baixou ata o 22% actual. «Segundo o Observatorio da Enxeñería, as mulleres se non ven o propósito, non se lanzan. O propósito non pode ser conectar cables ou facer programas, ese é o medio. O propósito é, por exemplo, o coche conectado ou a ciberseguridade, que é protexer á sociedade», exemplifica.
Elon Musk, Mark Zuckerberg ou Tim Cook son os principais CEO do ámbito tecnolóxico. Todos homes. «Se miras arriba, hai poucos referentes femininos. Despois está a autopercepción. Cando preguntas entre estudantes de ciencias, as nenas tenden a pensar que o fan ben porque llo traballan moito, os nenos cren que o fan ben porque son bos na materia». Ela, que é un referente, reflexiona por que elas son maioría en Enxeñería Biomédica e minoría noutras carreiras STEAM. «Pór o foco no fin», apunta como clave para que máis mulleres elixan estas carreiras e súbanse ao desenvolvemento do vehículo sen condutor.
A súa canción favorita
«The best day of my life», de American Authors. «A banda non é moi coñecida en España. A canción descubrina por casualidade. Gústame empezar o día con esta mensaxe, que vai ser o mellor da túa vida. Incluso no tempo en que estamos, confiemos en que a sociedade avanza».