O museo de Alcabre, ancorado sobre un castro costeiro, explica as relacións humanas co medio marítimo
23 feb 2025 . Actualizado á 00:42 h.Bioloxía, construción naval, industrias mariñas, innovacións tecnolóxicas ou a historia das relacións da humanidade co mar son ningúns dos temas que xustifican a existencia do Museo do Mar de Galicia. O edificio, construído en Alcabre polos arquitectos, en primeira instancia, Aldo Rossi e, máis plenamente, César Portela, acolle unha gran diversidade de asuntos que, en certa medida, marcaron o devir de Galicia ao longo da súa historia.
O propio enclave é unha pegada histórica. Fai máis de dous mil anos, alí levantouse un castro costeiro que mantivo relacións comerciais con culturas mediterráneas. Así o testemuñan os restos do poboado que aínda se poden ver dentro do recinto. Posteriormente, a chegada da civilización romana utilizou o lugar e a súa contorna máis inmediata como emprazamento para vilas e factorías de salgadura.
Máis recentemente, a incipiente industria conserveira do século XIX deixou o seu rastro no lugar. No interior do museo pódese ver a cheminea que deu servizo á conserveira O Muíño de Vento, de Marcelino Barreras. Tras o seu peche, o Concello de Vigo comprou o inmoble para situar alí o matadoiro municipal. O propio nome da conserveira leva a pensar que nese lugar levantouse unha moenda similar á que hoxe en día se pode ver, aínda que xa en ruínas, en Navia.
O conxunto arquitectónico do museo e a súa contorna conforman un dos grandes atractivos da costa viguesa. Xa antes de acceder ás instalacións pódense apreciar obxectos artísticos, como o mural elaborado en cerámica de Sargadelos por Isaac Díaz Pardo para a World Fishing Exhibition do 2003. Ou a escultura de Sergio Portela situada preto dunha grande áncora dun galeón rescatada hai uns anos na ría. Quen conserva a memoria do que foi Casa Mar poderán lembrar os peixes que adornaban a súa fachada.
Xa dentro do edificio comeza un percorrido pola historia máis recente da mariña mercante, infestado de obxectos que marcan distintas épocas, como octantes, temóns de roda ou, incluso, un camastro mariñeiro.
A seguinte sección do museo trata sobre as correntes humanas realizada a través do mar galego. Aquí o ámbito é grande porque hai obxectos arqueolóxicos de distintos puntos de Galicia e paneis informativos que explican aquelas rutas, entre as que se atopa o propio Camino de Santiago.
O maquetismo naval ten un gran protagonismo no Museo do Mar. Case é posible reconstruír os medios de navegación dos últimos dous mil anos a través de diversas maquetas realizadas de forma artesá. Na zona máis occidental do primeiro edificio ofrécese ao visitante a épica historia dos pioneiros da conquista dos fondos mariños, con especial protagonismo para os buscadores do tesouro de Rande, Julio Verne ou o industrial vigués Antonio Sanjurjo Badía, que construíu unha boia torpedera para facer fronte á ameaza norteamericana durante a Guerra de Cuba. Entre esas dúas alturas sobrevoan os mergulladores realizados polo escultor Francisco Leiro, lembrando a época do Prestige.
César Portela construíu un edificio en diálogo co mar, algo que se evidencia nesa zona do museo, con espléndidas vistas cara á praia da Mourisca. Xusto amais da zona dedicada á conquista submarina móstrase o ámbito dos faros.
A conexión co segundo edificio realízase a través dunha pasarela acristalada que ofrece unha visión cenital de parte do castro e permite contemplar a praia de Ou Cocho, no lado oriental do museo.
O segundo edificio, na súa planta baixa, acolle a exposición permanente, un compendio de obxectos e informacións sobre o aproveitamento humano dos recursos do mar. Aí pódese atopar desde unha gran maqueta das primeiras bateas que se instalaron na ría, a embarcacións tradicionais, maquinaria naval, referencias á industria conserveira ou o reloxo e bancada da antiga lonxa do Berbés, demolida no 2003.
Entre ese segundo edificio e o gran faro que preside o dique da praia de Ou Cocho sitúase o acuario. Non é demasiado grande, pero está cargado de encanto. Representa o tránsito do ecosistema de praia cara ao das illas Cíes. No tanque nadan algunhas das especies que habitan a ría. É a zona máis querida polos escolares que visitan o museo.
Regresando cara á recepción aínda se poden visitar outros dous espazos. Un está dedicado á bioloxía mariña e á oceanografía. Destacan alí o esqueleto dunha balea e unha gran maqueta do Beagle, o barco que levou a Darwin nas súas exploracións polo Pacífico, construída polo carpinteiro de ribeira Francisco Fra Rico.
O último espazo intenta replicar o que sería o gabinete dun naturalista do século XIX, mostrando unha colección de especies mariñas conservadas en alcol realizada por unha bióloga galega.
Ademais, o museo ten varios espazos dedicados a exposicións temporais de moi diversa índole. Chegou a acoller o pergamiño Vindel que recolle as cantigas de Martín Códax.