Cantos pais e nais seguen lendo contos aos nenos antes de durmir? Como explicou Daniel Pennac, a lectura chega primeiro a través da voz dun adulto, unha voz que acompaña. Os exames poden avaliar a comprensión lectora, pero dificilmente poden creala
21 sep 2026 . Actualizado a las 05:00 h.Os datos dos últimos informes PISA acenderon as alarmas. Se ata esta edición a noticia adoitaba estar no ránking dos países, na comparativa que nos deixa en bo ou mal lugar, nesta ocasión o foco recaeu no deterioro de alcance case global, ata o punto de que se percibe certa prudencia á hora de ponderar esta ou aquela vantaxe como se a situación global non estivese para procurar consolo niso de que outros estean aínda peor.
Unha das competencias que máis se deterioraron en Galicia desde a anterior avaliación, cunha perda de 31 puntos, é a comprensión lectora. As pantallas, dise, fragmentan a atención e afástannos da reflexión sostida e interpretativa que esixe a lectura. Coincidindo no tempo, coñecemos tamén os cambios da PAU: en Lingua Castelá redúcese o peso da literatura e increméntase o dos aspectos lingüísticos e da comprensión textual.
Pois eu, cando lin a noticia sobre os resultados de PISA, que inevitablemente me interesan e sigo desde hai anos, no primeiro que pensei non foi sequera no sistema educativo, senón nas prácticas familiares e do fogar durante a primeira infancia. Pregunteime cantos pais e nais seguen lendo contos aos nenos antes de durmir; se aínda se esperta neles o desexo de dar sentido a eses signos negros sobre o papel capaces de convocar a maxia e abrirnos o mundo. Ou se tamén aí, e de xeito tan temperán, o conto foi reemprazado por un vídeo curto.
Hai moitos anos púxenme a contarlle ao meu fillo A que sabe a lúa? no medio da Alameda de Santiago. Alí estaba el, con aproximadamente ano e medio, mirando atento o fermoso álbum ilustrado. Cando ía pola metade, cun dos animais erguéndose sobre os outros para achegarse un chisco máis á lúa, decateime de que arredor de nós se formara un corro de sete ou oito nenos e nenas que se achegaran a escoitar. A lectura creara unha pequena comunidade de atención.
Como explicou Daniel Pennac en Como unha novela, a lectura chega primeiro a través da voz dun adulto. Unha voz que acompaña. O que se inicia na primeira infancia pode continuar despois con outros mediadores: na escola, nas bibliotecas escolares e municipais, cos contacontos e co profesorado. Por iso non comprendo que se presenten como antagónicos dous ámbitos que teñen unha continuidade natural nin que se retire puntuación á literatura para darlla á lingua, como se a lectura literaria non fose unha forma especialmente rica de interpretación, atenta ás dimensións máis sutís, simbólicas e menos literais da comunicación humana.
Os exames poden avaliar a comprensión lectora, pero dificilmente poden creala. Aprender a ler comeza moito antes: cando unha voz querida converte uns signos negros nunha historia e unha nena descobre que nun libro cabe o mundo. Despois virán a lingua, a literatura e mesmo PISA. Pero o desexo de comprender nace a miúdo entre as sabas, no limiar do sono, nesas palabras que nos levan da vixilia ao soño e que, sen sabérmolo, tamén nos acompañan da infancia á vida adulta.