Hai algo profundamente teatral na xeografía da fronteira, unha escenografía caprichosa onde a historia e a política míranse fite a fite, medindo as súas forzas coa paciencia das mareas. Cincuenta e un anos separan dúas estampas que a memoria colectiva tende a coser co fío fino da analogía: aquela impoñente Marcha Verde de novembro de 1975, coreografiada desde os despachos de Rabat con bandeiras e coráns, e os episodios de presión migratoria desbordada que, de xeito intermitente, sacoden os muros e espigóns de Ceuta.
Se un afina a mirada descobre que o método apenas mutou. Cambian as vestimentas, os contextos xeopolíticos e as urxencias do momento, pero permanece intacta a gramática da presión a través da masa.
No outono saharauí de 1975, o monarca alauí mobilizou a trescentos mil civís desarmados para ocupar un baleiro colonial, convertendo o desprazamento humano nun ariete diplomático de precisión cirúrxica. Aquel éxodo planificado demostrou que a carne e o paso firme podían acadar cotas que a infantería convencional xamais soñou.
Décadas despois, os areais da fronteira ceutí reproducen ese mesmo eco con idéntica natureza instrumental. Cando o factor humano utilízase como taboleiro de xadrez, as persoas convértense en cifras arreboladizas na sutil xeometría da presión negociadora.
O Estreito deixa de ser un mar para transformarse nun escenario onde se escenifica a vulnerabilidade da España actual, cun Goberno tan débil como a agonía de Franco.
A gran diferenza radica na natureza da marea. No 75 a marcha obedecía a un fervor patriótico manufacturado para redibujar fronteiras territoriais; hoxe, as avalanchas responden á pobreza e a desesperanza sistémica.
No entanto, o uso político que se fai desa dor tan profunda segue conservando o vello aroma da estratexia calculada. Rabat ensaia o seu repertorio de advertencias abrindo ou pechando as comportas da desesperación segundo sopren os ventos da diplomacia europea.
Europa e España contemplan este transvasamento desde a beira do desconcerto, atrincheiradas entre a retórica humanitaria e a urxencia do formigón.
A Marcha Verde foi un exercicio de soberanía veciñal sobre a area do deserto; os saltos ao valo de Ceuta son o recordatorio diario de que o fronteira sur é unha ferida aberta que zumega a debilidade e contradicións de Occidente.
Ao final desta historia —dramática— , tanto no Sahara de outrora como nos valos norteafricanos de hoxe, asistimos ao mesmo espectáculo: a xeopolítica convertida en coreografía humana. E mentres sigamos mirando o dedo que sinala a marea en lugar de achicar a auga do fondo, a historia seguirá repetíndose, tráxica e simétrica, a ambos os dous lados do espello.