Hai expresións que, ás veces, se poñen de moda. Aí atrás, a de poñer en valor. Agora comeza a escoitarse moito aterrar. De súpeto, hai que aterralo todo, sexan plans, datos ou proxectos. A humanidade volvendo á Lúa, pero en Madrid o que se pon de moda é aterrar.
O que estaba de moda en Hollywood nos anos setenta eran as películas de catástrofes. Lapas que arrasaban rañaceos, ondas xigantes que envorcaban transatlánticos, ou tremores de terra que devastaban cidades. Nelas sempre había algún heroe que sacrificaba a súa vida polos seus compañeiros, e outro que, tras superar os seus traumas persoais, contribuía decisivamente a salvalos. Xa en 1980, Zucker, Abrahams e Zucker debutaron na dirección con Airplane!, unha parodia do cinema de desastres. Estreada en España como Aterra como poidas, deixounos expresións que aínda perduran, como «escollín un mal día para deixar de fumar» (ou de beber, ou de nifrar pegamento…), e personaxes inesquecibles, como Otto, o piloto automático autoinflable. O filme foi chave para o declive do cinema de calamidades, polo que é considerada unha das comedias máis relevantes da historia.
Podería ser que a moda de aterrar derive do frecuente uso que lle dá ao verbo outro debutante da primeira liña política. O novo vicepresidente económico, un sólido economista (e persoa encantadora), adoita utilizala. Hai pouco, para reconvir á ministra portavoz cando garantiu que o Goberno presentará os Orzamentos, aínda que sen concretar cando, «por non pillar os dedos». O vicepresidente precisou que antes de presentalos «hai que aterrar o impacto da guerra de Irán e das medidas postas en marcha», pero que «quedan semanas ou meses ata que sexamos capaces de ter unha aterraxe deses escenarios». Ou sexa, que seguiremos a lexislatura sen aterrar no Congreso uns Presupostos Xerais. Incumprido o mandato constitucional de presentalos cada ano no Congreso, a prórroga dos do 2023 garante a actuación ordinaria das Administracións. Pero a ausencia de Orzamentos non implica que non haxa actuacións orzamentarias. Os ingresos seguen medrando, grazas fundamentalmente aos efectos da inflación nas cotas tributarias. Os gastos, moi superada a limitación establecida nas contas do 2023, execútanse a través de modificacións orzamentarias, que a Intervención Xeral do Estado cifra xa en máis de 38.000 millóns de euros. Que fan medrar, por exemplo, o gasto militar ata o punto de que España sexa, segundo o recente informe do Instituto de Investigacións para a Paz de Estocolmo, o país do mundo no que máis medrou na última década (un 122 %, polo 120 % de Israel). E todo isto sen debate parlamentario nin aprobación nas Cortes.
A ausencia de Orzamentos amosa a debilidade dun Goberno que non é capaz de aprobalos; xera incerteza nos axentes económicos, lastrando o crecemento; e dificulta planificar os investimentos, incluídos os de mantemento (ás veces, con consecuencias fatais). Pero tamén deteriora a democracia, ao privar ao Congreso do debate e aprobación dos impostos e os servizos (incluída a defensa) que con eles se prestan. Un xa non sabe se é que o piloto do avión no que imos non o sabe aterrar, ou é que xa prefire non facelo. Nin se somos espectadores dunha película de catástrofes, ou dunha nova parodia delas.