Analizar o que está a acontecer en relación co tramo autonómico do imposto sobre hidrocarburos recadado durante os exercicios 2013 a 2018, e que foi declarado ilegal polo Tribunal de Xustiza da Unión Europea en sentenza do 30 de maio de 2024.
O Tribunal Supremo, tras a expulsión do noso ordenamento xurídico do tramo autonómico do imposto sobre hidrocarburos, fixou como doutrina o seguinte: a petroleira que solicitase a devolución do tramo autonómico tiña lexitimación formal para recuperar o imposto, sen prexuízo de que a Axencia Tributaria probase que o mesmo se trasladou ao consumidor.
O Supremo suxeriu que os consumidores poderían exercitar unha acción de responsabilidade patrimonial ou unha acción civil por enriquecemento inxusto da petroleira que, no seu caso, recuperase dito imposto.
A doutrina fixada, errónea, como se verá, foi aproveitada pola Axencia Tributaria nos procesos xudiciais que tiñan abertos ante a Audiencia Nacional, achegando unha serie de probas, distintas ás que na súa propia base de datos constáballes, de que as petroleiras trasladaron o imposto aos consumidores.
Así, entre a fixación dunha doutrina ambigua que sementou moitas dúbidas aos consumidores finais e a actuación da Administración —tendente a ocultar que nas súas bases de datos constaba quen acabou adquirindo os combustibles gravados por este imposto—, moitas persoas decidiron non exercitar, antes do 15 de xullo do 2025, a acción de responsabilidade patrimonial do Estado lexislador, perdendo practicamente todas as súas opcións xudiciais.
Recentemente, o Tribunal Supremo ordenou a devolución do tramo autonómico do imposto sobre hidrocarburos a algunhas petroleiras por non acreditarse por parte da Administración que estas trasladasen o imposto aos consumidores. Desta forma, tanto Administración como Tribunal Supremo considéranse cooperadores necesarios dun enriquecemento inxusto.
Efectivamente, e velaquí o erro, o debate sobre se a petroleira trasladou, por vontade propia, o tramo autonómico ao consumidor é absurdo, xa que a Lei do IVE obriga a incorporar os impostos especiais soportados na base impoñible da venda de combustible, formando, por tanto, parte do prezo. É dicir, as petroleiras, por imperativo legal, estaban obrigadas a trasladar aos adquirentes de combustible o tramo autonómico do imposto sobre hidrocarburos.
A situación xerada polo Tribunal Supremo escenifica un panorama verdadeiramente asombroso, que agardo que sexa corrixido con urxencia. Acordar a devolución ás petroleiras dun imposto declarado ilegal, aínda a propósito de que, por imperio da lei, este tívose que incorporar no prezo que pagaron os consumidores, só viría confirmar que a imperfección das nosas institucións é o único que roza a perfección no noso maltreito país.
Desde a nosa posición continuaremos defendendo, con argumentos irrefutables, que a doutrina fixada é errónea e que de ningún xeito pode facerse descansar a responsabilidade do Estado lexislador en suxeitos distintos do propio Estado.