Un dos temas recorrentes nos manuais de autoaxuda é aprender a dicir que non. E iso está ben. Dicir que non para defenderse dos abusones, dos caraduras. Pero non hai que pasarse. Hai persoas que gozan dicindo que non. Por exemplo, Trump ou Putin. Con eles e con moitos outros o non convértese nunha arma indestructible. Se vostede esta mañá dime que é de día mirando o sol e eu dígolle que non, déixolle a vostede sen argumentos. Nego a evidencia e punto. Igual se me atopa na casa unhas caixas con documentos de alto secreto roubados na Casa Blanca ou unhas fosas comúns con decenas de persoas torturadas e asasinadas en Ucraína. Non. Todo é unha montaxe. Tamén se pode dicir que non a cousas máis modestas. Bartleby, o personaxe da novela de Herman Melville, era máis sutil e máis educado. Cando lle pedían algo, en lugar da negación rotunda contestaba: «Preferiría non facelo». Un pouco como o Partido Popular coa renovación do Poder Xudicial. A min, que cando me aburro son terraplanista, acábame pasando o do pobre Galileo, que vira as barbas de Giordano Bruno postas a remojar e negou o que antes afirmara, que a Terra movíase ao redor do Sol. A Giordano Bruno queimárono na fogueira porque o moi animal dicía que o sol era apenas unha estrela máis, como outras miles dun universo infinito, a quen se lle ocorre. Galileo pensoullo dúas veces e negou o dito. Dixo Diego. Iso si, polo bajinis engadiu: «Eppur se muove». Porque se movía.