A-54: a obra eterna
OPINIÓN
O 5 de decembro do 2009 tiven o privilexio de asistir, xunto ao ministro José Blanco, ao comezo das obras do tramo da autovía Santiago-Lugo que conectaba Arzúa con Lavacolla. Co inicio das obras daquel eixo viario comezabamos a percorrer un camiño para completar unha autovía vital para a capital de Galicia, para a cidade de Lugo e tamén para canalizar os tráficos dunha ampla zona do noso territorio co resto de España.
Estou seguro de que ningún dos asistentes a aquel acto podiamos augurar a cantidade de problemas, obstáculos e incidencias que afectarían o desenvolvemento da A-54, abonde lembrar que aquel primeiro tramo púxose en servizo o 24 de maio do 2019; é dicir, tardáronse máis de 9 anos en executar un tramo de 18,5 quilómetros de lonxitude, sen notables dificultades técnicas, que en circunstancias normais podería executarse en menos da metade de tempo.
Coma se dunha maldición bíblica tratásese, esta infraestrutura viuse afectada por unha modificación de trazado por razóns ambientais que obrigou a deseñar solucións alternativas máis próximas á provincia de Pontevedra, que finalmente se demostraron máis impactantes pero demoraron a tramitación; pola crise financeira e orzamentaria, que obrigou a prolongar os prazos e diferir anualidades; pola redacción de modificacións de trazado; por impactos non previstos no patrimonio; por unha pandemia; por unha crise de subministración; polos problemas contractuais cunha das adxudicatarias e, finalmente, pola inflación.
Na miña opinión, resulta inxusto responsabilizar de calquera dos problemas indicados unicamente ao equipo ministerial de quenda, posto que estamos a falar de circunstancias sobrevindas e con múltiples orixes. Con todo, sobre o ministerio si que recae a responsabilidade de buscar solucións aos diferentes problemas, polas en marcha e garantir a finalización da infraestrutura.
Algunhas das medidas que evitarían demoras como a da A-54 poderían ser: mellorar a coordinación coa administración ambiental para encaixar trazados respectuosos que non xeren impactos inasumibles, a través dun mellor traballo de campo e dun contacto intenso co territorio; mellorar a calidade e o traballo sobre o terreo na fase de proxecto; evitar as adxudicacións con rebaixas do prezo de licitación, que fan imposible executar a obra; arbitrar mecanismos áxiles para responder o encarecemento dos materiais; axilizar a tramitación dos expedientes da obra; mellorar o seguimento arqueolóxico e a coordinación coa Administración responsable para minimizar a súa afección ao ritmo da obra, ou esixir ao contratista a presentación e posterior cumprimento dun cronograma sobre a execución da mesma.
É responsabilidade do ministerio aplicar estas medidas, así como tamén comprometer unha data, aínda que fose aproximada, para rematar a A-54, non só por respecto a Galicia, senón porque a experiencia indica que, se se marca un obxectivo, poderemos cumprilo ou non, pero se non o facemos seguro que o atraso será maior.
Xa está claro que a autovía A-54 non estará finalizada este ano santo bianual e que desde o inicio do primeiro tramo van transcorrer máis de 13 anos para o seu remate. Unha triste marca e un nefasto precedente para Galicia, onde aínda temos pendentes autovías comprometidas na planificación, para as que o ministerio non ten data nin de licitación, nin de posta en servizo.