O monumental superávit comercial alemán, que xa fora uns dos focos de atención no último cume do G7, tamén o foi na do G20. Ante a perplexidade dos interlocutores alemáns, que non entenden por que tense que discutir sobre o seu éxito comercial.
Xa no ano 2013, o superministro Wolfgang Schäuble deu ao entón secretario do Tesouro dos Estados Unidos esta contestación sobre o devandito asunto: «En Alemaña non hai desequilibrios que necesiten corrixirse. Máis ben ao contrario, a innovadora economía alemá contribúe significativamente ao crecemento global a través das exportacións e importacións». Se exporto moito máis do que importo, teño un presuposto equilibrado e vivo por baixo dos meus recursos, onde está o problema?
Pero as cousas non son tan sinxelas. Porque no 2016 un terzo do xigantesco superávit comercial alemán conseguiuno dentro da UE e algo menos doutro terzo cos EE.UU. En ambos os casos a cotización do euro ten un papel non pouco determinante para que o resultado fose ese ou outro ben distinto.
Tamén o ten o que dentro da eurozona todas as economías (singularmente a francesa) ancorásense co euro nun tipo de cambio fixo, pois xa non existen moedas nacionais que permitan unha depreciación para recuperar competitividade. Os espectaculares resultados comerciais alemáns con Francia tampouco son alleos a isto.
Fóra da eurozona (Reino Unido e EE.UU. case supoñen a metade do xigantesco superávit comercial alemán) a cotización do euro respecto a líbraa e ao dólar non é menos determinante. Co dólar rexistrouse unha progresiva depreciación dun máximo no 2008 de 1,6 dólares a un mínimo no 2016 de case un dólar por euro. É obvio que as exportacións dos Estados Unidos cara á eurozona (incluída Alemaña) crecerían cun euro (apreciado) máis preto dos dous dólares, e que entón as importacións de EE.UU. desde Alemaña encareceríanse, e reduciríanse. Pero non foi así. Como queira que os movementos de capitais non están a propiciar esa apreciación do euro non é estraño que, ante a súa depreciación, asistamos ao brexit ou as reaccións de «xustiza» e «defensa comercial» de Trump. E que dentro da eurozona a única saída ao dispor dos países deficitarios e debedores (a depreciación salarial interna) sexa vista como unha rateira de débeda e estancamento. Por exemplo, en Francia. Porque, ademais, o BCE estivo a ignorar o seu obxectivo de inflación durante anos.
Schäuble encóllese de ombros e sentenza: perseveren ata ter un superávit como o noso. Sen entender que se iso fose posible a escala da zona euro (acadar un 9% de superávit sobre o PIB), «destruiría as esperanzas de estabilidade e crecemento do resto do mundo» (Varoufakis), ou ben «que o resto do mundo nunca aceptaría un superávit por conta corrente dun bloque de países tan grande» (C. Lapavitsas e H. Flassbeck).