Por que herdar un oficio?

La Voz

Perder o nome de pila é a primeira consecuencia de seguir os pasos profesionais dun proxenitor. Non importa o que diga o teu DNI. Todos te coñecerán como o «o fillo de fulano, que tamén é médico, ou dentista ou mecánico». Un referente familiar deixou o listón a un nivel e o que lle segue ten a presión de saltalo. Esta realidade ten unha dobre lectura. Ou múltiple, porque hai tantas reaccións como persoas. Pero simplificando, para algúns actúa de repelente e para outros de motivación. «Gran parte do meu traballo consiste en reorientar laboralmente a persoas que seguiron unha liña familiar que non lles conecta co seu talento», explica Ainhoa Mallo, directora de Cowalking Coach.

Continuar cun negocio xa en marcha é unha das razóns máis comúns para recoller a testemuña. Noutras ocasións pesa o sentimento. «A herdanza de pais a fillos é máis común nas profesións vocacionais, as que se deben exercer con paixón, porque o proxenitor transmite esa paixón aos seus fillos», explica Jesús Labrador, director do máster en Recursos Humanos de ICADE Business School. No primeiro caso, parte dun patrimonio, garantía de futuro. No segundo, parte dun apelido e moitos contactos. Pero non todo son vantaxes.

Se se entra na empresa familiar, a relación laboral está máis exposta aos conflitos. «De inicio, é máis complicada», explica Jesús, «aínda que hai moitos casos de empresas familiares de éxito». Se non hai empresa familiar, o legado pode ser unha laxa. «Cando o pai ou a nai foi unha figura moi relevante, o aspirante ten as expectativas moi altas», explica Jesús. En opinión de Ainhoa, «a presión interna pode ser brutal».

Á parede psicolóxica únese a legal, porque hai empresas con regulacións internas que prohiben a contratación de persoas da mesma familia. Certo é, que en moitas outras, o común son os currículos referenciados, se é a un familiar, mellor. «Se nos chega referenciado entrevistámolos a todos por cortesía, pero teñen as mesmas oportunidades que o resto», asegura Iria Roade, que traballa en Recursos Humanos nunha empresa de telecomunicacións.

O que hai 30 anos era o habitual, hoxe diminúe. «Cada vez máis fillos sepáranse das profesións dos seus pais», explica Ainhoa. Agora hai máis opcións, e nese universo de posibilidades herdar a profesión é sinxelo. A vocación, non tanto.

«Non quería estudar, así que non quedábame outra»

José Manuel e José Francisco Gómez, carpinteiros de ribeira

José é, probablemente, o carpinteiro de ribeira máis mozo de Galicia. Ten 25 anos e traballa co seu pai no porto de Lorbé desde fai dez. «Empecei moi novo porque non quería estudar, así que non quedaba outra que traballar», recoñece José, que admite «que ao principio non collín a profesión con moito cariño. Con 15 anos pensas noutras cousas». O seu pai, con todo, lembra que José, xa con 13 anos, lataba a clase para acompañalo ao traballo. «Dicíame que non tiña escola e aparecía por alí».

José fillo quería ser soldador e aínda hoxe en día manteno como afección. Pero o que empezou como unha obrigación, seguir a profesión do seu pai, acabou por gustarlle, por enganchalo irremediablemente. «Ao principio non decátaste de nada. É moi difícil. Na persoais só ves trazos. Hoxe, con todo, ou que máis gústame é facer trazar», admite José fillo.

nos xenes

A tradición familiar remóntase en realidade outra xeración. Aínda que Pepe foi o primeiro da familia en facerse carpinteiro de ribeira, o seu pai «era mariñeiro e xa facía chapuzas non barco». Agora, Pepe é á vez xefe e mestre do seu fillo, o que lle enche de orgullo e tamén de responsabilidade. Aínda que tamén lle procura algunhas discusións. «Traballar coa familia non é bo», confesa José fillo, «porque non lle fas tanto caso a unha persoa dá túa familia. A confianza dá máis liberdade».

Ambos están de acordo, con todo, no valor que ten esta herdanza, ao perpetuar unha profesión artesanal que está a desaparecer en Galicia e da que apenas queda xa testemuño salvo en casos como o de Lorbé. Por iso, José fillo quere que a historia se repita coa seguinte xeración, cos seus propios fillos. E así, xa o ven, do odio ao amor hai un paso, tamén nas profesións.

«Compáranme con el e iso supón un reto constante»

Pedro e Román Rivas, traballan na mesma clínica dental

Cando Román era pequeno, algúns días o seu pai, médico estomatólogo, levaba a casa 30 carros de diapositivas. Tiña que preparar as conferencias que impartía por toda España. E a súa familia facía as veces de público para os ensaios. «Non entendía nada do que dicía, pero me encantaba escoitarlle. E como unha boca ou dente que estaba feo e estragado pasaba a estar bonito e relucente», lembra Román. A esa idade en que os nenos aínda soñan con ser futbolistas ou bombeiros, Román díxolle ao seu pai que quería ser dentista. «Naquel momento non lle dei moita importancia», confesa Pedro, «pero foi como unha promesa que se mantivo no tempo. Xa non nos expomos outra cousa. Pareceume fantástico xa que supuña que tería continuidade o investimento que realizaramos». Hoxe pai e fillo traballan de xeito conxunto na clínica familiar, Rivas Lombardero, na Coruña. Román, xa especialista en Cirurxía Oral, recoñece que na súa elección houbo un compoñente práctico, pero ten claro que é unha profesión moi vocacional. «Teño dous irmáns e ningún optou por este camiño», puntualiza. Aprendeu a profesión coa tranquilidade de telo de apoio , pero cando o teu pai é o teu xefe enfróntaste á comparación constante. «É un afago e á vez un reto e unha motivación extras», admite Román. Pedro tamén aprendeu leccións. A principal, parafraseando a Mafalda, «que temos a mesma experiencia os pais formando aos fillos que os fillos formando aos pais».

«Sabía desde pequena que valía para esta profesión»

Natalia Vázquez e Andrea Bellón, perruqueiras

«E ti por que deixaches o instituto?» É a pregunta que lle facían a Andrea todos os seus compañeiros cando entrou por primeira vez na formación para ser perruqueira. «Non llo crían cando lles dicía que si acabei o Bacharelato», explica. «Preguntábanme que facía alí entón. Pois estudar Barbería porque me gusta!».

A fotografía do mozo que se dedica á estética porque non vale para estudar unha carreira é un clixé máis. Un que a Natalia, nai de Andrea, le reconcome especialmente. «Para isto hai que valer e hai que ter vocación. A barbería é moi sacrificada», asegura Natalia, que dirixe e traballa nunha barbería de Oleiros bautizada co seu mesmo nome.

Ten tres fillas e confesa que mantiña a esperanza de que polo menos unha delas seguise os seus pasos. «Sabía que sería Andrea; é moi boa traballando coas mans e sempre lle interesou a arte». De feito, Andrea, que agora ten 20 anos, barallou a posibilidade de formarse en deseño de moda ou interiorismo, pero ao final decantouse pola barbería. «Díxenme, vou probar un tempo para ver se me gusta a formación. E gustoume».

É unha alumna avantaxada porque polas tardes practica no negocio da súa nai, que a axuda e dálle consellos. «Cando nos ensinaban algo en clase eu xa o sabía. Quizais non podía explicalo de forma técnica, pero os meus profesores recoñecían que estaba ben», explica Andrea sorrindo á súa nai, que zumega orgullo ao seu lado.

Recoñece que hai vantaxes en herdar unha profesión, pero tamén inconvenientes. Non quere que as clientas de sempre compárena coa súa nai. Por iso non ten pensado herdar o negocio. Suporá isto un cisma familiar? Nin moito menos. A súa nai está de acordo en que «siga o seu propio camiño». Escollerá a opción difícil. Aínda unha incógnita, pero a súa propia.

«Aínda o chamo cando temos algunha dúbida»

José Luis e Damián Sueiro, traballadores de Ence

José Luis entrou na fábrica pontevedresa de Ence na época de Franco, cando aínda se contrataban aprendices. E alí traballou máis de 40 anos, toda unha vida, dedicada tamén á defensa dos dereitos dos traballadores. «O meu pai traballaba moitas horas, en quendas complicadas», lembra Damián, o seu fillo, «durante as paradas técnicas non se lle vía o pelo e cando estaba na casa a miña nai pedíanos silencio para que puidese descansar». Cada 24 de decembro, a fábrica abría as portas ás familias dos seus empregados. Así é como Damián, sendo un neno, coñeceu Ence por dentro. «O que máis me gustaba eran os digestores, unhas tubaxes moi grandes que están xunto ao aparcadoiro», lembra.

Que Damián rematase traballando na mesma fábrica non foi vocación, aínda que sempre deixou unha porta aberta. Estudou Artes Gráficas e tras probar varios traballos enviou o seu currículo a Ence. «En Pontevedra non hai moita máis opción e os estudos adecuábanse ao que pedían», asegura.

Pasaron tres anos ata que o chamaron para cubrir, con urxencia, unha baixa. «Non foi sen tempo», di José Luis, que levou unha alegría tremenda cando o chamou o xefe de persoal. «O traballo é duro, máis duro do que se cree a xente, pero está ben pago e a empresa recoñece o que fas». José Luis, xa xubilado, pasou a ser consultor de dúbidas oficioso. «Os que somos máis novos, cando temos algunha dúbida, tiramos do teléfono. Por suposto, eu chamo ao meu pai», explica Damián.

Desde a súa entrada na factoría de Lourizán, pasou a ser «o fillo de Sueiro». Ata tomou a vez como representante do comité de empresa.

«A miña nai dábame clase ata cando facía a cea»

Catherine Bott e Jonathan Baliñas, profesores de inglés

Quixo estudar a mesma profesión que o seu pai, economista, e rematou exercendo a da súa nai, profesora. No medio dos dous extremos que polo momento conforman a súa vida laboral, Jonathan tivo experiencias moi variadas: caixeiro, dependente, vendedor de coches , comercial e ata bróker.

Nunca se expuxo ser profesor ata que un amigo británico invitouno de oínte a unha das súas clases. Entón , de súpeto, visualizouse facendo o mesmo. Unha revelación non tan milagrosa.

Porque pasou a súa infancia respirando a profesión na casa, onde a súa nai, de orixe americana, impartía clases particulares de inglés. «Ás veces John, cando era neno, asomábase a saudar aos alumnos», lembra Catherine, «dicía que así podían ver unha conversación en directo». Cando os alumnos deixaban a casa, a academia non pechaba as súas portas. «Ao final do día sentábame na cociña mentres a miña nai preparaba a cea. Ela facíame preguntas en inglés e corrixíame os erros. Nunca deixaba de dar clase!», laméntase John, aínda que recoñece que «o que antes me molestaba, porque me daba preguiza, agora paréceme un tesouro».

Non foi a súa nai, senón o seu pai, o que tratou de convencelo no seu momento para facerse profesor. «O seu pai sempre pensou que podía estudar Filoloxía Inglesa, para que montásemos xuntos unha academia, pero John negouse, quería estudar Económicas, igual que o seu pai», lembra Catherine.

Paradoxalmente rematou facendo o percorrido inverso. E descubriu que lle encanta dar clase porque «é moi dinámico». Traballa nunha academia, en varias empresas e tamén dá leccións particulares. «Non creo que o tivese máis doado porque a miña nai sexa profesora, pero estou agradecido porque é un referente para min», confesa John. A liña recta pode ser o camiño máis curto, pero non sempre o máis interesante.

---

---

---