Non resulta habitual nos últimos anos —e resulta unha mágoa mais talvez tamén sexa significativo en canto ás preferencias de novos públicos— a publicación de ensaios de corte literario e profundidade analítica como este que presenta Miguel Barros, autor de longa traxectoria que nos deixou diversos estudos sobre os movementos de mestres nos anos setenta e, asemade, outros vinculados coa figura e o pensamento ideolóxico de Ramón Piñeiro.
Barros, así pois, en Sobre Vilanova de Alba disecciona as claves que encerra a triloxía de Víctor F. Freixanes —Ou triángulo rexistrado na circunferencia, A cidade dúas Césares e Cabalo de ouros— situándonos nese escenario onde se contrapoñen Vilanova de Alba —que simboliza o poder civil e revolucionario, tamén o marítimo— e Compostela, que representa outro poder, isto é, o terrestre, o conservador e o relixioso. Nesta construción épica, abordada desde o punto de vista da crítica literaria, é onde nos sitúa Barros cun manexo efectivo das ferramentas que ofrece a psicoloxía analítica de Carl G. Jung, a teoría lingüística de Sapir-Whorf e a denominada crítica mitolóxica, ofrecendo o que el mesmo denomina como un exercicio de arqueoloxía cultural.
Velaí como, partindo da base que abraza a concepción dunha Galicia oculta que se entretece con símbolos e mitos antigos, é a través da literatura como se vai modulando un proceso que, na súa descrición, resulta operativo para acceder á revelación das súas claves. É así, en Vilanova de Alba, onde se funden ou erixen elementos simbólicos que explican o pasado, a memoria que posibilita rescatar outros relatos a identidade, reconstruíndo unha conciencia propia tantas veces agochada.
Barros condúcenos pola cartografía que Freixanes foi construíndo nas tres obras amentadas na que vai máis alá de ofrecer unha síntese argumental, antes ben, elabora un traballo interpretativo e estatigráfico de altura arredor dese espazo-espello que esixe, felizmente e ao mesmo tempo, unha lectura activa e participativa.
Fainos ver estas obras de Freixanes desde outra perspectiva e afonda no valor fundamental que atesouran para fortalecer o noso discurso literario contemporáneo.