Luis Solano, o olfacto galego de éxitos como «Hamnet» e outros superventas inesperados: «Cada libro debe ser un flechazo, hoxe desespéraste por sentilo»

A nai de Luis Solano (Santiago de Compostela, 1972), editor de Libros do Asteroide, é tamén un asteroide. Ou esa licenza permitimos ao considerar que tomou unha decisión que a emparenta cO Principiño no  seu B-612, un mundo pequeno, puro, radicalmente orixinal. A nai deste galego que cega desde o seu selo xa veinteañero, dando fogar, desde Barcelona, a grandes obras contemporáneas, como Hamnet, foi dar a luz a Santiago, para poder facer a vida en paz en Vigo. «A miña nai estaba empeñada en que nacese en Santiago», revela este lector apaixonado que se fixo editor nun xiro de guion como os de Nora Ephron.

Este outono e inverno bateu marcas con Comerás flores (70.000 exemplares en tres meses), o libro da galega debutante do que todo o mundo fala. Coa revelación histórica de Maggie Ou'Farrell, Hamnet (agora en cines) chegou, desde febreiro do 2021, aos 200.000 exemplares. E coa sangue e lume, para moitos o mellor que se escribiu en España sobre a guerra civil, os relatos de Chaves Nogales chegaron a 100.000 persoas. O pasado non morre, só hai que desenterrarlo ben. Os clásicos reviven da man de Asteroide e os debuts, algúns debuts, viven quizá por amais das expectativas dunha editorial independente.

—Hai olfacto galego para a edición. Enriquel Redel (Impedimenta) e Silvia Bardelás (DeConatus) son bos exemplos. Pero hoxe é vostede o que máis acerta en contentar á vez a crítica e público. O don dun editor independente?

—Non o sei... Que é un editor independente? Aquel para o que o éxito depende do rendemento económico (o rendemento económico do editor é tamén o de autor), é dicir, que o libro se venda. Pero non só... O outro aspecto importante é potenciar que coincidan o éxito comercial coa calidade do que publica. O editor está pendente da calidade do libro e de que o libro se venda.

—Cúmpreno hoxe poucos libros e autores?

—Si, nese equilibrio que busco. Buscamos libros que pensamos que poden ter suficientes lectores e dun nivel literario. Se pensamos que poden ter moitos lectores, pero non nivel literario, non os publicamos.

—Que é «nivel literario»?

—Que o libro estea ben escrito. Ben escrito [recalca]. Hai un lector máis educado, máis formado, que require un texto que teña complexidade. Por que é distinto un texto de Dan Brown que un de Vargas Llosa? Os dous poden funcionar relativamente ben cun lector educado. Cun ineducado, o de Vargas Llosa non vai funcionar ben. A calidade ten que ver coa complexidade da escritura, con que o texto teña vocación artística. Hai libros que teñen unha vocación funcional.

«Comerás flores paréceme un libro complexo. Hai unha complexidade que permite que se lea dun xeito tan natural coma se unha persoa fixéseche unha confidencia ao oído» 

—Refírese a unha complexidade formal? «Comerás flores», de Lucía Solla, non é formalmente complexo. É quizá unha complexidade de fondo?

—Comerás flores paréceme un libro complexo. É aparentemente sinxelo, pero cando o les percibes que hai unha complexidade que permite que se lea dun xeito tan natural coma se unha persoa fixéseche unha confidencia ao oído. Iso consegue a boa literatura. Iso consegue Lucía Solla. Non buscamos libros complejamente formais. Hai moi boa literatura que é moi doado de ler. E o que máis nos interesa na editorial son, precisamente, esas cousas de moita calidade que poden chegar a moita xente. Por que? Porque están presentadas dun xeito que calquera pode abrazar esa obra de arte, facela a súa.

—«Comerás flores» é un acerto nun debut, pero non é editor habitual de debutantes. É unha elección excepcional?

—A editorial foi evolucionando cos anos, sen cambiar o criterio, que sempre foi publicar libros capaces de aguantar o paso do tempo, e sacarlle, por suposto, un rendemento en lectores. Ao principio, faciámolo con autores clásicos, porque non nos parecía que houbese outro xeito de atopar talento. Con iso naceu a editorial. Logo fóronnos chegando cousas máis interesantes de escritores españois. Aí vai crecendo o número de debuts... Pero fai dez ou doce anos estabamos a publicar xa primeiras novelas de autores norteamericanos. Se non eran de españois é porque non nos chegaran obras de españois que nos interesasen.

«Hai libros como Hamnet, a nosa obra máis vendida, que atraeu a un lector que non coñecía a marca. Chegar a novos lectores é o que máis nos interesa»

—Cantos libros len ao día, e ao ano?

—Quizá cribamos unhas mil propostas ao ano. Tres ou catro ao día... Desas mil poden lerse uns 250 ou 300 libros, e deses, eliximos 24 ou 25, os que publicamos. Cando digo que cribamos mil propostas é porque lemos esas mil, algunhas no primeiro parágrafo caen... Mil propostas é lerche 20, 25, 30 páxinas para saber se vale a pena ou non... Ás veces tes a impresión (e chan dicilo de broma) de que en España hai máis xente escribindo que lendo. A moita xente en España gústalle escribir e moita xente crese que sabe facelo. Por ser capaz de encher cen páxinas, non tes un libro! Hai que ler moito. A xente que está a empezar a escribir debe saber que non é unha tarefa doado. Como non é doado pintar un bo cadro.

Ken Follett xa non é o máis vendido: a nova xeración que reinventa a literatura española

MILA MÉNDEZ

—Ve moito ego desatado nos autores, son xente especial ou xente corrente?

—Creo que para ser escritor hai que ter certo ego. Está esa frase tan bonita de Robertson Davies que di que o ego dos actores é a maldición que pagamos os mortais por velos encarnarse en Deus ou noutra persoa. Os autores teñen que crerse que o que escriben merece a pena. A pulsión creativa, creo, nace do ego de sentir que o que tes que dicir é máis importante que o que teñen que dicir os demais. Isto en canto á literatura. En ego en canto a crerse mellores que outros noutras facetas da vida, hai de todo, hai autores que o teñen grande e autores que non, que son humildes, que non opinan que eles son mellores persoas que os demais.

—Con que autor ou autora pensou: «Non vin nada igual!»?

—Cada libro é un flechazo. Debe ser un flechazo. Sobre todo, os primeiros libros dun autor que publicas. Para incorporar a un autor ao catálogo, buscamos ese flechazo. Agora, estou a ler libros de autores que xa publicamos, e non tes iso moi de entraña que ás veces sentes cun autor que non publicaches nunca antes. Hai un namoramento, é algo moi visceral. O que me desespera é non atopar flechazos.

Lucía Solla Sobral: «Todas coñecemos mulleres vítimas, ninguén a un agresor?»

maría viñas

—É tempo de desesperación? Non parce. Asoman apostas interesantes, como «Punto de araña», da lucense Nerea Pallares.

—Imos moi ben, pero nós traballamos a 18 meses vista. Agora estou desesperado, ou preocupado, por atopar os libros que teñen que saír en maio do 2027. O traballo editorial tarda en verse. Hai libros como Hamnet, a nosa obra máis vendida, que atraeu a un lector que non coñecía a marca. Chegar a novos lectores é o que máis nos interesa.

—«Hamnet», «o superventas inesperado do ano». Viu vir o éxito?

—Deunos un pouco de medo ao principio... Logo non, cando a autora nos mandou o libro, pero o que non agardabamos é que tivese tanto éxito nos lectores. Houbo un pouco de sorpresa. E é o bonito do traballo, que os libros te sorprendan. Os bos editores manexamos razoablemente ben as expectativas. Pero algúns libros venden moito máis do agardado.

«Hoxe hai poucos Kafkas, diría. Agora a información circula ben, é doado para alguén que escribe ter acceso a unha editorial. En xeral detéctase o talento»

—Pero haberá Kafkas, xenios invisibles, ignorados pola época...

—Poucos, diría. Agora a información circula ben, é doado para alguén que escribe ter acceso a unha editorial. Pode haber ningún, pero en xeral detéctase o talento. Outra cousa é que un autor con talento teña mala sorte.

—Asombroso o éxito de Nora Ephron tamén entre os mozos de 25 e 30. «Non me acordo de nada» foi un dos «hits» de fai dous veráns. Hai unha discriminación positiva cara ás mulleres en Libros do Asteroide?

—Non, non a hai, ou non é consciente. Ao principio fomos visitar o canon noutros países e ese canon era bastante masculino, por razóns históricas. Cando o abandonamos e atrevémosnos fóra dese canon, atopamos autoras importantes. Sae algo paritario. Eu busco libros bos... Hoxe costa tanto atopar un libro bo que dá igual se é home ou muller. Quizá o que está a pasar nos últimos anos é que hai determinadas temáticas e experiencias femininas que se contaron menos, e se cadra niso pensas de súpeto «isto é interesante!». Estou a pensar, por exemplo, en Rachel Cusk, en Refugallos ou o seu libro sobre a maternidade, Un traballo para toda a vida. Agora hai moito libro sobre esa experiencia, cando o publicamos había moito menos. E Nora Ephron foi para nós outra sorpresa... Os seus son libros lixeiros, lixeiros no bo sentido! Non teñen unha gran profundidade, pero si moita graza, apelan a unha parte da experiencia humana menos grandilocuente, a cousas se queres menos elevadas, máis cotiás, pero que para o lector son igualmente importantes, e está ben atopar tempo para estas lecturas. A sorpresa foi que Ephron conectase tanto cos lectores de hoxe. Sobre todo, coas xeracións mozos. 

View this post on Instagram

—Non abundan os galegos en Asteroide...

—Non, por desgraza. Pero agora hai dúas galegas, Lucía Solla, que publicamos en setembro, e Nerea Pallares, que publicamos a mediados de febreiro e que é un descubrimento extraordinario. Un libro potente, e moi distinto ao de Lucía Solla. Gústame que sexan as dúas galegas e que sexan tan distintas.

—Libro Asteroide deste ano? Cal será o libro do 2026?

—A miña vida con lebre, de Chloe Dalton (sae en maio). E Punto de araña, de Nerea Pallares (febreiro). Non creo que se publiquen 20 libros en España co nivel deste de Nerea Pallares. E non só falo de debuts... É o máis afastado do realismo máxico que poidas imaxinar, pero si ten un compoñente máxico que ficciona Pallares e que fai que vexas o mundo con eses elementos máxicos con máis intensidade. A de Nerea é unha novela moi distinta á de Lucía, que está, en cambio, moi ancorada na realidade da vida dunha persoa, na mente desa muller protagonista.

—Define Galicia ese olfacto de editor independente, con «xeito»?

—O lugar no que naces e creces marca o teu xeito de ver o mundo, a túa percepción da realidade e un oído para a lingua. Crecer entre dúas linguas fai que teñas un oído distinto. Seguro que si.

—É un lector temperán?, caeu pronto na paixón pola historias?

—Si. Estivo sempre. Profesionalizarme como lector o fixen máis tarde, cando montei a editorial, pero lera moito. De neno, libros ilustrados e o que había por casa. E logo cando vas vendo que a literatura infantil e xuvenil xa non te enche, vas asomándote a obras de adulto. O meu pai era bo lector, tiña unha biblioteca boa, na que ías atopando cousas. Lembro un cegamento cos autores latinoamericanos do boom, sobre todo con Vargas Llosa. Quizá foi para min o primeiro cegamento coa literatura adulta.

—Hai moitos puñais por detrás no mundo da edición?

—Hai ningún, pero menos que noutros mercados. Polo menos en España, a relación entre os colegas editores é relativamente boa. Axudounos moita xente do sector que non tiña por que axudarnos. E, como en todos lados, hai humanos aos que non lles gusta tanto que vaian as cousas ben.

—Cal é a importancia para un editor independente de libreiras e libreiros que tamén o son?

—Son fundamentais. Hai habido moito cambio no mercado. Cando empezamos a metade do mercado estaba en grandes cadeas, agora a outra metade está en pequenas librerías. E isto é porque hai unha nova xeración de libreiros esforzados, vocacionais, literarios, que decidiron dedicar a súa vida a un oficio precioso. Eles, no noso caso, son os primeiros lectores. A eles é aos que hai que convencer de que un libro está ben. Eles son os que abren a porta aos lectores. A sorpresa para min durante este tempo foi esa fortaleza... Segue sendo unha situación precaria, a dos libreiros, non o teñen doado, pero que a metade do que se vende sígase vendendo en librerías independentes 20 anos despois de que nós empezásemos, cando os agoiros eran que ían desaparecer, é un pequeno triunfo do que debemos estar orgullosos. As librerías son, moitas veces, o centro cultural do pobo, ou do barrio. E non sempre se valora publicamente o labor que realizan, que é extraordinaria. Hai sitios nos que non hai outra actividade cultural que non sexan as presentacións literarias e os clubs de lectura. 

 

• Hamnet. Esta obra de Maggie Ou'Farrell (Coleraine, 1972) é a máis vendida dos vinte anos de vida da editorial, que xa publicara outras da irlandesa. Hamnet rebentou as expectativas e foi o superventas inesperado do 2021. Marca: 200.000 exemplares vendidos.
• A sangue e lume. Cunha marca de 100.000 exemplares, sobresae no selo Manuel Chaves Nogales (Sevilla, 1897-1944) con este testemuño da guerra civil dunha lucidez aínda pioneira hoxe, adiantada ao seu tempo.
• Comerás flores. Lucía Solla (Marín, 1989) é o acerto ao pleno da editorial nun debut. Máis de 70.000 exemplares circulan xa desta ópera prima sobre os malos tratos que ten os premios Cálamo e O Ollo Crítico 2025. Non perde fol desde que saíu, en setembro.

---

---

---