Deresiewicz desmonta no ensaio «A morte do artista», demoledor co momento artístico que vivimos, numerosos mantras tecnolóxicos
07 ago 2021 . Actualizado á 20:03 h.O pasado domingo 11 de xullo Arxentina gañaba a final da Copa América de fútbol. Ao acabar o partido, Leo Messi, o mellor xogador do torneo, sentaba no medio do campo e falaba por videollamada coa súa familia. Ao seu ao redor, un estadio Maracaná repleto de espectadores berraba enfervorizado pero para Messi a realidade era outra, a que lle mostraba nese momento o seu dispositivo móbil.
William Deresiewicz, ensaísta e crítico estadounidense, analiza nA morte do artista como a xente que traballa no sector da cultura está a ser recolocada nun mundo cada vez máis virtual e dominado por unhas poucas empresas tecnolóxicas. Deresiewicz describe o que significa hoxe en día traballar na o ámbito da arte, apoiado en numerosas entrevistas realizadas a profesionais da literatura, a ilustración, o cine, a televisión, a pintura ou a música. Un mundo dominado por unha narrativa tecnoutópica nada en Silicon Valley que afirma que todos podemos ser artistas, e que comporta unha desmonetización do contido, un culto ao amateurismo e, o máis importante, un proceso de precarización do traballo do artista profesional: «Estamos a comprar o acceso universal ao prezo do empobrecemento universal». O crítico norteamericano suxire que este caldo de cultivo está a provocar unha decadencia cultural e un transvasamento económico desde os creadores de contido artístico ás mans dun oligopolio dixital que impón as súas normas de forma abusiva. En teoría, podemos elixir entre unha inmensidade de contidos, descubrir películas raras e músicos descoñecidos, pero na práctica somos propensos a sentarnos e deixar que os algoritmos fagan o traballo por nós.
Se hai un concepto que define os primeiros anos do século XXI é o de precarización. A crise económica e un capitalismo desregulado e cada vez máis salvaxe está a provocar, entre outras cousas, a desaparición da clase media. Un proceso de concentración do diñeiro en moi pouca xente e de aumento da desigualdade que tamén afecta o mundo da arte, onde unha porcentaxe cada vez maior de persoas malviven intentando exercer a súa profesión. Un exemplo é o mundo das artes visuais. Di Deresiewicz: «O mercado da arte réxese polo principio de que o gañador llo leva todo. No 2018, só 20 individuos representaban o 64% das vendas totais dos artistas vivos».
Un dos numerosos mantras tecnolóxicos que se desmontan neste ensaio é o de «Nunca hai habido un momento mellor para ser artista». E faio dun modo rotundo e sinxelo: preguntándolles aos propios artistas. Estes cada vez gañan menos diñeiro e poden dedicarlle menos tempo a crear porque teñen que estar moi pendentes, entre outras cousas, de promocionarse nas redes sociais á vez que crece neles un estado de esgotamento e frustración.
O ensaio está documentado con gran rigor, cheo de reflexións demoledoras que describen moi ben o momento artístico no que vivimos, pero que tamén serve para contextualizar un cambio de paradigma a moitos niveis.