Pola miña afección ao mundo das gaitas, hai anos chegou ata min a historia e a música dunha das figuras máis singulares que teño visto. Trátase dun home de orixe afroamericana, nado en Carolina do Norte e criado en Filadelfia, que decidiu revolucionar a música tocando a gaita escocesa. Ata aí podería parecer algo normal, xa que por aquelas terras houbo unha enorme emigración irlandesa e escocesa que levou consigo as súas tradicións e instrumentos. O sorprendente e fascinante é que, a comezos dos anos sesenta, este home empezou a gravar discos onde mesturaba a gaita con xéneros tan afastados do folclore atlántico como o jazz, o funk, o soul e o hard bop. Esta aposta xa era curiosa por tratarse de estilos onde a gaita non tiña presenza, pero, ademais, sumábaselle unha particularidade estética singular: pola súa condición de zurdo tocaba a gaita escocesa do revés e sen adaptar os elementos. Falamos de Rufus Harley (1936-2006), un home ao que a vida lle cambiou radicalmente en novembro de 1963 tras escoitar o son da banda de gaiteiros do cortexo fúnebre do presidente John F. Kennedy. Naquel intre quedou namorado da potente e característica sonoridade das gaitas, e non parou ata que mercou o seu propio instrumento nunha casa de empeños de Nova York por uns catrocentos dólares. Con aquela primeira gaita deu os seus primeiros pasos de xeito autodidacta, malia as constantes queixas e denuncias da veciñanza polo ruído. Contan as crónicas que os veciños chamaban á policía e el agochaba astutamente o instrumento antes de que chegasen os axentes para, ante as súas preguntas, finxir inocencia e responder con retranca: «Acaso teño pinta de ser escocés ou irlandés?». Despois deses ensaios con aquela precaria gaita, Rufus Harley conseguiu mercar unha de mellor calidade e deu o salto profesional. Ao longo da súa carreira gravou discos históricos para selos como Atlantic Records, colaborou con lendas do jazz como Herbie Mann, Sonny Stitt ou Rahsaan Roland Kirk, e mesmo actuou con bandas de hip-hop alternativo como The Roots nos anos noventa. Rufus Harley demostrou que a gaita non ten fronteiras de raza nin de estilo, deixando un legado, cando menos, peculiar na historia da música.