De madeira tan torta

Immanuel Kant, o legendariamente severo e contido filósofo alemÃn que intentó reorganizar os asuntos humanos según pacientes e elevados principios de razón e lógica, se permitió â��cara ao final do seu vidaâ�� un raro momento de exasperación coa nosa especie: «De madeira tan torcida como aquela da que està feito o home, nada completamente recto pode ser tallado».

Empezo por aquà porque levo moito intentando escribir sobre IrÃn e cada vez que síntome fronte ao computador me levanto a facer outra cousa: ordenar papeis, regar as plantas que xa reguÃ� onte, mirar pola fiestra a unha pomba que me mira a mà coa mesma perplexidade coa que eu miro as noticias. Levántome porque non sÃ� desde dónde falar. Sospeito que estamos moitos asÃ, paralizados ante unha pantalla na que se suceden a morte e o sufrimento en Gaza, Ucraína, SudÃn, Iemen, o Congo, HaitÃ, TeherÃn, IsfahÃn, Tabriz.

Os tempos en que vivimos asfíxiannos con conflitos simultÃneos sobre os que incluso posicionarse volveuse un exercicio de contorsionismo moral. Porque IrÃn â��poñamos IrÃn como exemplo, aínda que podrÃa ser calquera otroâ�� é un rÃ�xemen teocrÃtico que encarcera, tortura, aforca e cega ás súas propias mulleres por levar mal posto un paÃ�uelo; que executa a homosexuais desde grúas municipais como quen colga a roupa; que converteu a toda unha generación de jóvenes brillantes, cultos, conectados en reféns duns ayatolÃs que gobernan un paÃs do século XXI coa mentalidade dun pastor mesopotÃmico do aÃ�ou 600. Ata aquÃ, fÃcil. Ata aquÃ, todos de acordo.

Pero entón chegan os bombardeiros dos Estados Unidos e Israel e un esperarÃa â��sendo inxenuo, sendo Kant antes do seu momento de exasperaciónâ�� que bombardeasen os cuarteis da policÃa da moral; que liberasen Evin, a prisión onde podrecen as poetas e as estudantes, e liberasen tambiÃ�n a Narges Mohammadi e a Toomaj Salehi e a todas as Mahsa Amini que todavÃa estÃn vivas e non sabemos os seus nomes. Pero non. Bombardean instalacións nucleares, infraestruturas, barrios residenciais onde viven as mesmas familias que odian ao rÃ�xemen tanto ou mÃs que nós desde os nosos sofÃs de IKEA. Bombardean, en definitiva, ás vÃctimas para protexer os seus propios intereses geoestratÃ�gicos, energÃ�ticos, electorais, vaidosos. E chámano 'liberación', como chamaron 'liberación' a Iraq, a AfganistÃn, a Libia, e aquà estamos todos, vendo o resultado e mordiÃ�ndonos inútilmente os puÃ�vos.

Entón quédaste sen lugar. Porque se dis que os bombardeos son unha atrocidade, acúsante de defender ao rÃ�xemen dos ayatolÃs. E se dis que o rÃ�xemen dos ayatolÃs é unha atrocidade, acúsante de xustificar os bombardeos. E a verdade, a verdade torta e kantiana, é que as dúas cousas son atrocidades simultÃneas e independentes, que non se cancelan a unha á outra, que non se compensan en ningunha balanza cósmica. As mulleres iranÃes estÃn sendo esmagadas por dous lados á vez, como nesas prensas hidrÃulicas dos vÃdeos de TikTok que reducen unha lata de Coca-Cola ao grosor dunha hostia consagrada.

Da madeira torta da que estamos feitos os humanos â��decÃa Kant, que nunca salió de KÃ�nigsberg, pero intuyó o século XXI cunha precisión que dá miedoâ�� non se pode tallar nada completamente recto. Nin unha polÃtica exterior nin unha revolución nin un titular de periódico nin este artÃculo que estou a escribir e que tampouco salva a ninguén. Sóqueda o xesto mÃnimo, case ridÃculo, de nomear as cousas: isto é unha ditadura, isto é un bombardeo, isto é unha hipocresÃa, e aquela muller ou aquel home cuxos nomes non saberemos nunca e que esta noite non volverÃn a casa merecÃan un mundo menos torto e retorto que leste.