O descenso aos infernos de Verónica ForquÃ�, contado pola súa filla

Era un paÃ�uelo de seda, gris azulado con flores azuis e granates, que levaron os forenses como un elemento de proba, ou polo que fóra, e nunca mo devolveron. Fíxose un nó na garganta, ató o extremo do paÃ�uelo no radiador que habÃa amais do vÃter e se dejó caer. Enfronte dela habÃa un espello, e seguramente se miró en Ã�l, e respiró profundamente, como para coller forzas, antes de deixarse caer para ahorcarse».

Asà describe MarÃa Iborra a morte da súa nai, Verónica ForquÃ�, o 13 de decembro de 2021. Uns dÃas antes habÃa cumprido 66 aÃ�vos. A biografÃa que MarÃa escribiu co dramaturgo Antonio Ã�lambo é dunha honestidade devastadora. Un relato no que se entrelazan o cariÃ�ou, a ira, a dor, a culpa... e que calquera que convivise coa enfermidade mental identificarà como propio e que calquera que gozase con Verónica ForquÃ� non podrà ler sen emocionarse.

Pais 'complexos'Verónica co seu pai, o director JosÃ� MarÃa ForquÃ�, que nunca quixo que fose actriz: «Non, non, que vai... Verónica o harÃa moi mal», decÃa. E coa súa nai, TetÃ�, alcume de Carmen VÃzquez- Vigo, actriz e escritora. A relación con ela nunca foi fÃcil. «A miña nai case nunca, enfadábase, excepto con TetÃ�. Sacábaa dos seus casillas».

MarÃa, performer, DJ e bailarina, escribiu o libro como homenaxe á súa nai, percorrendo a súa vida a travÃ�s dos propios diarios da actriz. E escríbeo, dalgunha forma, como terapia para sà mesma, porque a traxedia da súa morte a hundió tambiÃ�n a ela nun pozo escuro.

Aquel dÃa do suicidio de Verónica ForquÃ�, MarÃa se habÃa despedido da súa nai unhas horas antes para facer algunhas tarefas persoais. Se habÃa trasladado a vivir con ela hacÃa unhas semanas porque a actriz estaba sumida nunha profunda depresión, prostrada na cama, tras o seu paso polo programa MasterChef e as desapiadadas crÃticas que a súa actuación desató nas redes sociais. «Deille un bico e salÃ. Agora pregúntome se, cando eu salà de casa, ela xa habÃa decidido que ía ser ese dÃa. O certo é que, según me contó Menuka (a muller nepalà que a coidaba), esa mesma maÃ�ana se encontró con que a miña nai habÃa sacado da armario todos os seus paÃ�uelos e os habÃa estendido na cama. Naturalmente, le extraÃ�ó, aínda que non soubo interpretar a causa dese despregamento. Agora sabemos a causa: a miña nai estaba a valorar cuÃl deles serÃa o mÃs adecuado. Un casting de paÃ�uelos».

Foi Menuka quen, un intre despuÃ�s, a llamó cun ataque de pÃnico e no inglÃ�s que usaban na casa alcanzó a dicir: «MarÃa, your mother... She is hanging, she is hanging...».

O que siguió é a tremenda aceptación da realidade no medio dunha nube de xornalistas e fotógrafos que en minutos se concentró na porta da súa casa. Dentro, MarÃa experimentó a súa propia agonÃa: «HabÃa como unha néboa que o envolvÃa todo. SÃ� que é difÃcil de crer, porque non ten unha explicación racional. Non era exactamente unha néboa. Ou sÃ. Non o sÃ�. A miña nai murió e a morte se manifestó estendendo a noite á súa ao redor, unha capa de escuridade que o cubrÃa todo».

A escuridade, en realidade, levaba aÃ�vos asomÃndose á vida de Verónica ForquÃ�. En 2014, cando tenÃa 59 aÃ�vos, sufrió a súa primeira depresión severa. «Era o estado mÃs infernal que habÃa conocido», conta a súa filla, pero entón os antidepresivos funcionaron. E sobre todo: «Entón contó con dous increÃbles axudas: o meu pai, que se desvivió por coidala, e o traballo, porque, asombrosamente, a pesar de todo, siguió traballando. Mucho».

O terrible daquel proceso foi que apenas se recuperó da depresión tomó unha decisión drÃstica: despuÃ�s de mÃs de trinta aÃ�vos dejó ao seu marido, o director de cine Manuel Iborra. «O meu pai non llo podÃa agardar â��escribe MarÃaâ��; o pilló totalmente por sorpresa. Os últimos meses os habÃa pasado cuidÃndola, mimÃndola, desviviÃ�ndose por ella». Para MarÃa foi igual de triste e desconcertante.

Tanto que, cando aÃ�vos despuÃ�s comunícalle ao seu pai por whatsapp que a súa nai se habÃa matado, «Ã�l, completamente roto, díxome que, se non se fose (de casa), nada disto habrÃa pasado. E é verdade, papû. Pero non é que MarÃa culpe ao seu pai; só o explica: «O meu pai tenÃa un carÃcter firme e a protegÃa, era como un dique entre ela e o mundo, e cando ese dique se rompió... ÂPlof!».

«O meu pai, completamente roto, díxome que, se non se fose de casa, nada disto habrÃa pasado. E é verdade, papÃ. Ã�l a protegÃa, era un dique entre ela e o mundo»

«O meu pai, completamente roto, díxome que, se non se fose de casa, nada disto habrÃa pasado. E é verdade, papÃ. Ã�l a protegÃa, era un dique entre ela e o mundo»

O HOME DA súa VIDAVerónica coa súa parella durante 30 aÃ�vos, o director Manuel Iborra, e a súa filla MarÃa. «O meu pais non podÃan ser mÃs distintos, pero se atraÃan como imanes». Verónica o dejó de súpeto, tras superar unha depresión con 59 aÃ�vos. «No seu 60 cumpleaÃ�vos o meu pai le mandó 60 rosas, unha proposta de reconciliación. A miña nai fixo caso omiso. Ã�l non a volvió a chamar nin a escribir».

As cousas, aquel 2014, todavÃa ían empeorar. O 31 de decembro, Ã�lvaro ForquÃ�, o irmán de Verónica, asistente de dirección e guionista, a quen estaba moi unida, murió dunha extraÃ�a xeito. Uns amigos (que foron buscalo a medianoite porque non acudÃa ao seu encontro) achárono na súa casa, sentado no sofÃ, arroupado cunha manta, morto.

Verónica, según conta a súa filla, estivo un par de dÃas moi triste, pero repúxose, coma se nada pasaría. E reflexiona MarÃa: «Esa obligación de non renderse jamÃs, de ver sempre o lado positivo das cousas, acabó pasÃndole factura». A morte do seu irmán tivo outra consecuencia que parecÃa anecdótica, e non o foi tanto: «Levamos os botes de marihuana de Ã�lvaro a casa e, desde ese dÃa, ela comenzó a fumar. SolÃa dicir que iso a mantenÃa preto de Ã�l».

Tres aÃ�vos e medio despuÃ�s, en 2018, falleció a nai de Verónica ForquÃ�, a actriz e escritora Carmen VÃzquez-Vigo, TetÃ�, unha muller coa que habÃa tido unha relación de amor-odio toda a súa vida. «A miña avoa e a miña nai se querÃan muchÃsimo, pero discutÃan todo o tempo. ÂE por quÃ�? Por nada. E é que TetÃ� era unha diva. O foi case ata o final». Durante os seus últimos aÃ�vos se volvió case intratable. A morte do seu fillo Ã�lvaro empeoró o seu estado fÃsico e psÃquico. «Se aisló completamente. Non querÃa que ninguén a vise. Non soportaba ser vella. QuerÃa morrerse. O seu tema de conversación favorito eran a morte e a eutanasia», conta MarÃa.

Falleció unha noite de primavera. Verónica estaba ao seu lado e, «a pesar de as catÃstrofes dos últimos aÃ�vos, se sentÃa forte e tenÃa ganas de seguir trabajando», escribe a súa filla.

Ao aÃ�ou seguinte, ForquÃ� fixo varias pelÃculas e se postuló para protagonizar a que serÃa a súa última obra de teatro: As cousas que sÃ� que son verdade. Xa nos ensaios se comportó de forma errÃtica e irresponsable, aínda que seguÃa sendo encantadora e simpÃtica, pero nas primeiras funcións empezó a dar seÃ�ales dun «comportamento estrambótico, extraÃ�o».

Por fortuna, conta MarÃa, a xira se interrumpió o 14 de marzo de 2020 pola pandemia. O confinamento, di, veulle ben. Pasárono xuntas na casa familiar de Pozuelo, co que era entón o noivo de MarÃa e un dos seus mellores amigos. MarÃa confirmó entón que a súa nai tenÃa un trastorno alimentario, comÃa pouco e mal, e fumaba marihuana en exceso. AdemÃs, explica, «a miña nai desarrolló outro trastorno que, ao parecer, afecta a unha porcentaxe bastante elevada da población. Chámano 'oniomanÃa', e consiste na compulsión de comprar cousas. Compraba de todo e acotío. Cada dÃa chegaban novos paquetes. Nalgunhas xornadas, ata cinco, ás veces cousas pequeÃ�as, como toallas, pero noutras ocasións eran mobles. E sempre de dous en dos».

UN AMOR ABSOLUTOVerónica, embarazada de MarÃa. «O meu nacemento foi un momento de gran felicidade para a miña nai -conta a filla-. Vertió sobre o meu todo o cariÃ�ou que foi capaz. Case antes de que rematase de formular un desexo, o meu desexo xa se habÃa cumplido». E aÃ�ade: «Nós dous Ã�ramos almas xemelgas, moito mÃs que nai e filla: teniamos complicidade e entendemento absoluto, baseados no respecto mutuo, ás veces insospeitado. Eu podÃa falar con ela de todo».

As seÃ�ales de alarma xa estaban todas allÃ, aquel 2020. Con todo, ao acabar o confinamento, retomaron a xira teatral con aparente normalidade, salvo porque a súa nai, exultante, se habÃa cortado o pelo a trasquilones.

En realidade, conta agora MarÃa, «a miña nai estaba 'delulu'; delusional (en inglÃ�s, 'trastornado'). SeguÃa esforzÃndose en buscar o lado positivo da vida, pero tenÃa raptos de ira e anoxo. Montaba pitos en todos os sitios, incluso nos supermercados». E empezó a entrarlle a paranoia de que as súas compaÃ�eros le hacÃan ghosting, que non a querÃan. Os altercados eran cada vez mÃs frecuentes e o equipo nunca sabÃa a quÃ� aterse.

«Chegaba ao hotel e encerrábase allÃ. O exterior, seguramente, resultáballe ameazador. Xa non lle gustaba que a recoñecesen pola rúa. Estaba farta de Verónica ForquÃ�. Superharta».

Ao rematar a función de Huelva, lles comunicó que non seguirÃa con eles a partir de xuño, a pesar de que tenÃan comprometidas varias funcións. Díxolles que ía entrar en MasterChef celebrity. De feito, xa habÃa asinado o contrato.

A grabación de MasterChef era extenuante, con sesións de rodaxe de mÃs de dez horas. Ao mesmo tempo, Verónica se habÃa metido nunha dinÃmica perversa: habÃa comprado unha casa en Mazarrón e estábaa reformando mentres deixaba a súa casa de Pozuelo para trasladarse á que habÃa sido da súa nai, no centro de Madrid, que tambiÃ�n estaba a acondicionar. «A miña nai non paraba; nunca paraba. Era hiperactiva. Non descansaba. Sempre habÃa sido un pouco asÃ. O triste é que xa non tenÃa forzas para todo e non se daba conta diso. Eu intentaba que se tomase as cousas con mÃs calma, pero non habÃa xeito. Nese momento era moi complicado contradecirla».

Con todo, MarÃa aclara: «A experiencia en MasterChef celebrity le resultó esgotadora, pero gratificante. Se llevó moi ben cos presentadores, especialmente con Samantha Vallejo-NÃgera e Pepe RodrÃguez, que prÃcticamente a diario enviábanlle mensaxes de cariÃ�ou e apoio, seguramente viÃ�ndola tan vulnerable. SolÃa chegar a casa moi contenta e me decÃa que se estaba a pasalo xenial. No entanto, os horarios de grabación eran moi intensos e esixentes. Non dormÃa apenas».

«Desde a producción de MasterChef debÃan de darse conta de que a miña nai non estaba ben. Asà que tiveron que dicirse: 'Uy, està fatal, està como unhas maracas; quÃ� ben, cuÃnta audiencia imos ter...'». E aÃ�ade: «Era unha loquita. ÂE unha loquita competitiva, ou sexa, unha loquita por partida dobre! ÂHabÃa algo mellor que iso para elevar a audiencia dun programa de televisión?».

MarÃa tambiÃ�n cuéstionase a sà mesma: «ÂPuiden facer algo? ÂDeberÃa insistirlle para que non fixese ese programa? Ela estaba cunha ilusión tremenda e, unha vez que ela tomaba unha decisión, eu apoiábaa completamente. Ela me habÃa educado con esa extrema liberdade e tolerancia. Obviamente, non podÃa imaxinar o que se nos venÃa encima».

O final de ForquÃ� en MasterChef vírono millóns de persoas. Nun momento, esgotada, decide abandonar o programa, pero tras protagonizar algunhas escenas extravagantes, enfrontamentos con compaÃ�eros e non dar mostras de destreza algunha entre fogóns, «circunstancias que, en calquera caso, solÃan responder a un guion diseÃ�ado previamente», aclara a filla.

O programa se acabó de rodar en xullo, e «aínda que foi, en resumo, unha merda bastante prexudicial para ela, durante a grabación se sintió querida e respectada polas súas compaÃ�eros. O drama veu despuÃ�s, cando se emitió o programa e se enfrentó aos haters. Iso é algo co que a miña nai non puido lidiar».

Verónica ForquÃ�, que estaba xa fóra da realidade, dispúxose a ver o primeiro capÃtulo, que se emitió o 14 de setembro coma se fose unha actuación súa mÃs. A súa filla MarÃa escribe: «JamÃs podería imaxinar que a súa persoa espertase unhas reaccións tan furibundas de odio. Empezaron a prodigarse as crÃticas e a multiplicarse os haters, e ela â��que apenas habÃa recibido malas crÃticas polo seu traballo e que jamÃs habÃa experimentado o odio, a animadversión e o aborrecimiento do públicoâ�� se desestabilizó aún mÃs».

«Desde a producción de â��Masterchefâ�� debÃan de darse conta de que a miña nai non estaba ben: â��Uy, està fatal, como unhas maracas... quÃ� ben, cuÃnta audiencia imos a tener»

«Desde a producción de â��Masterchefâ�� debÃan de darse conta de que a miña nai non estaba ben: â��Uy, està fatal, como unhas maracas... quÃ� ben, cuÃnta audiencia imos a tener»

Nos dÃas seguintes, ante a avalancha de insultos e burlas crueis, veuse abaixo. Pasó dun estado maníaco a un estado depresivo. «Non o aguantó. Se convirtió nunha zombi. Xa nin sequera se levantaba da cama. ÂPara quÃ�? SentÃa que o habÃa botado todo a perder. Pasábase as noites dÃndole voltas ao coco, mirando o móvil e lendo as cousas horribles que algunha xente decÃa sobre ela. En bucle». E autoinculpábase: «Heina cagado. A xente me odia», decÃa.

MarÃa aÃ�ade: «Ela nunca se habÃa metido nese tipo de charcos. Foi unha decisión tomada nun estado alterado, 'delulu'. Foi como ir ao matadoiro. E eu non me dei conta diso e síntome terriblemente culpable de non habelo previsto».

E isto, a culpa, tiÃ�e a parte final do libro de MarÃa Iborra con reflexións desoladoras e tristemente comúns nas contornas da enfermidade mental.

«Cada vez que entraba no seu habitación, a miña nai me decÃa: 'Estou moi mal, estou moi mal, quérome morrer...'. Eu intentábaa sacar a dar un paseo, ou algo, pero non habÃa xeito. Para mà levantarme e ir vela, que era o primeiro que hacÃa todos os dÃas, era doloroso e horrible».

Para entón, MarÃa e Menuka se turnaban para non deixala nunca soa. «EstÃbamos no inferno. Os seus ollos perderon as chiribitas. O seu brillo. Se empezó a quedar moi delgada, cada vez mÃs e mÃs pequeÃ�a. Logo llegó a un estado case vexetal. Con todo, a mente seguÃa torturÃndola. Me decÃa: 'Eu estou fatal, só estou a estorbar; se me quito do medio é mellor para todos, tambiÃ�n para ti'. Coma se estivese preparÃndome para ello».

Nun momento ameaza con cortarse as veas cun coitelo. «Entón escondà todos os coitelos e obxectos cortantes que habÃa pola casa. ÂVos imaginÃis aos niÃ�vos de Mary Poppins obrigados a esconder os coitelos na súa propia casa para que Mary Poppins non se suicide? Asà me sentÃa yo».

O papel da psicoterapeuta de ForquÃ� tampouco ayudó a xestionar o drama. Negábase en todo momento a considerar que a actriz debÃa ser internada nunha clÃnica, incluso ante un segundo intento de suicidio, cando tomó unha sobredose de Lexatin, e depositaba a responsabilidade na súa filla. Le repetÃa que a súa nai só a necesitaba a ela. «ÂEra iso lógico? Non tenÃa nin pés nin cabeza. Cargaba sobre mà unha responsabilidade para a cal eu non estaba preparada. É coma se se pretendese que eu, se se dese esa eventualidade, tivese que operala de apendicitis».

Pese ao razoamento obvio, MarÃa segue torturÃndose: «ÂPodrÃa eu facer algo mÃs? Resposta: sÃ, muchÃsimo mÃs. Ou sexa, sobre iso non teño dúbidas. Pero isto non vai de buscar culpables. ÂDe quÃ� serve?».

MarÃa conclúe cunha bonita reflexión, con «algo moi consolador, que permite crer na xenerosidade allea e gratuita». Tras a morte de Verónica ofrecéronlle montar unha capela ardente no Teatro EspaÃ�ol, un dos teatros favoritos da actriz. O numeroso público que acudió a despedila, os moitos compaÃ�eros que a apoiaron, o incondicional respaldo de amigos como Antonio Resines, incluso o que os Reis, Felipe e Letizia, enviásenlle un burofax lamentando o seu pÃ�rdida e lembrando o moito que habÃan gozado co seu traballo, reconfortaron á súa filla. Pero non só iso, demostráronlle que «a súa carreira artÃstica â��que era a súa vidaâ�� se habÃa mantido intacta, a pesar de a burlona gargallada final».

«A Verónica ForquÃ� â��escribe MarÃaâ�� que te habÃas labrado durante dÃ�cadas era moito mÃs poderosa que a Verónica ForquÃ� que quixo destruír a Verónica ForquÃ�. Non o conseguiches, mami, alégrome de poder dicir que non o conseguiste».