Nitazenos: a mortÃfera droga que se 'escapó' dun laboratorio

Desde a pandemia, a producción de drogas sintÃ�ticas vai en aumento e, con iso, as mortes por sobredoses: ao redor de 200.000 no mundo, según a ONU. Estes estupefacientes son cada vez mÃs daÃ�inos e, sobre todo, mÃs baratos. A última grande ameaza son os nitazenos, un grupo quÃmico de mÃs de 20 compostos cuxo efecto é 40 veces mÃs potente que o do fentanilo, unha substancia responsable dun millón de mortes en vinte aÃ�vos.

Os nitazenos non pararon de crecer desde o seu detección na rúa, allà por 2019, nin de aumentar as súas vÃctimas: mÃs de mil mortos entre Europa e NorteamÃ�rica nos últimos seis aÃ�vos. Cifra que inclúe a un mozo de 21 aÃ�vos en Navarra en 2024 (aínda que se soubo agora), a única morte en EspaÃ�a. Aínda que o problema podrÃa ser moito maior xa que o seu detección nos pacientes que ingresan por consumo de drogas require de probas que non adoitan solicitarse. O problema é que moitos profesionais sanitarios nin sequera han oÃdo falar dos nitazenos, aínda que se trata de substancias con 70 aÃ�vos de antigÃ�idade.

Foron desenvolvidas na dÃ�cada dos cincuenta pola empresa quÃmica suíza CIBA co fin de utilizalos como analgÃ�sicos. Comprobaron, con todo, que os seus efectos eran moi adictivos, que implicaban un alto risco de depresión respiratoria e que non ofrecÃan vantaxes sobre substancias como a morfina. O desenvolvemento se abandonó e nunca foron comercializadas.

Agora ben, ao ser compostos de investigación farmacológica, aqueles estudos foron publicados en literatura cientÃfica, o que permite a calquera quÃmico avezado deducir a súa estrutura e as súas mÃ�todos de sÃntesis.

Foi asà como o narcotrÃfico acabó achando nos nitazenos xusto o que necesitaba: unha droga potente en dose pequeÃ�as, que se sintetiza sen dificultade e é de difÃcil detección. Pódese fabricar preto do consumidor e reducir custos.

Ao narco, ademÃs, non lle importa converter aos seus clientes en coellos de Indias, xa que estas substancias, vendidas en po e en comprimidos azuis, nunca foron sometidas a ensaios e apenas hai datos sobre os seus efectos no organismo. Aínda por riba, moitas veces mestúranse con outras drogas como a heroÃna e o fentanilo e con pastillas falsas de oxicodona, sen coñecemento dos usuarios.

O Goberno estadounidense acusou a varias empresas da China de enviar as materias primas quÃmicas para a súa producción en MÃ�xico e Estados Unidos. Curiosamente, as tres primeiras mortes por sobredoses de nitazenos producíronse en Europa, na Suíza en 2019.