A EDAR de San Cibrao instalou medios de alerta de verteduras tras o caso Barbaña

Os acusados pola contaminación do río alegan que «aquilo non podía evitarse»

.

ourense / a voz

Na noite do 23 de xuño do 2009 unha vertedura altamente tóxico procedente dunha empresa -cal foi é algo que seguramente nunca se saberá con certeza-, chegou ao río Barbaña causando a mortaldade de dezasete mil peces e enormes danos ambientais á canle nun tramo de cinco quilómetros. As augas, que levaban unha alta concentración de metais pesados, chegaron ao Barbaña despois de pasar pola estación depuradora de augas residuais (EDAR) de San Cibrao das Viñas, unha instalación na que naqueles momentos non existían sistemas de alerta ante este tipo de situacións. Así o aseguraron onte varios dos acusados que declararon na vista que se segue por estes feitos no Xulgado do Penal número dous de Ourense, quen tamén constataron que por mor daquel desastre ambiental si se instalaron na estación depuradora, na entrada e na saída, eses medios. Todos os imputados teñen relación, ou a tiñan entón, coa empresa Espiña e Delfín S. L., concesionaria da depuradora de San Cibrao, á que chegaban non só as augas residuais do municipio, senón tamén as procedentes das empresas de tres polígonos empresariais. «Naquel momento non había sistemas de alerta», recoñeceu na sala de vistas Pablo R. P., técnico de explotacións, que argumentou a inexistencia dese elemento, un medidor do pH da auga fixo, aludindo a que «anteriormente non houbera episodios similares». Existía ese sistema, alegou, aínda que se trataba dun dispositivo portátil. O profesional asegurou tamén que en canto se detectou que o pH da auga era máis baixo do normal, algo que ocorreu o día 26 de xuño - corenta e oito horas despois da vertedura- tomáronse medidas para controlalo. Durante o interrogatorio, a fiscal que leva este caso quixo saber si de detectarse aquel 24 de xuño que o pH da auga era anormalmente baixo -chegou a estar en 2,8, mentres que o normal é que se atope entre 5,5 e 9- púidose actuar a tempo e evitar o desastre no Barbaña. «O impacto ambiental fose da mesma magnitude», asegurou, constatando que o funcionamento da estación depuradora foi «correcto» durante aquela situación.

Detectan outra fuga de augas residuais procedente do polígono Barreiros

.

A fuga produciuse nunha tubaxe que conduce augas fecais desde o polígono Barreiros

O castigo do Barbaña non parece ter fin. Onte a Plataforma Ríos Limpos e Amigos dá Terra denunciaban unha nova vertedura a este río no municipio de San Cibrao das Viñas. Segundo explican, a fuga prodúcese nunha tubaxe que conduce augas fecais desde o polígono Barreiros cara á estación depuradora. A canalización está rota e perde a súa carga antes de chegar ao seu destino. A avaría non parece recente xa que nas fotografías tomadas apréciase que se acumulou unha importante cantidade de lodo e graxa, e incluso se observa unha reparación frustrada con algún tipo de cinta adhesiva.

Seguir lendo

Na mesma liña fora, minutos antes, a declaración de Enrique Jesús I. P., xefe de servizo da instalación cando ocorreron os feitos. Hoxe en día está xubilado. «A vertedura daquel día non se puido controlar de ningún xeito», afirmou, explicando que era tan tóxico e de tal magnitude que «os peixes morresen de todos os xeitos, porque aquilo non había xeito de paralo».

«A auga parecía normal»

Defendendo en todo momento o papel desenvolvido pola empresa concesionaria, recordou que ninguén na instalación sospeitou da toxicidade de auga, porque non presentaba turbidez algunha, a pesar de que empezaron a aparecer peixes mortos no Barbaña e saltaron as alarmas na Confederación Hidrográfica Miño-Sil. «Viñeron os técnicos e dixéronnos que estaban a morrer peixes, pero a auga parecía normal. Sacaron mostras e días despois dixéronnos que o problema era o PH, polo que tomamos medidas para subilo utilizando eslamiada cáustica», relatou, recordando ademais que sobre a presenza de metais pesados na auga non se soubo nada ata unha semana despois. Fiscal e acusacións particulares insistiron en por que na depuradora non se mediu, o primeiro día da vertedura, o pH da auga. «A ningún ocorréullenos», dixo o imputado.

A primeira en prestar declaración foi Rosa Branca G. G., copropietaria de Espiña e Delfín. Afirmou que a firma xestiona 50 estacións depuradoras e recordou que, da vertedura ao Barbaña, decatouse «tres días despois». Advertiu descoñecer detalles técnicos do funcionamento da estación e recordou que a súa empresa non foi a que construíu a depuradora. «Nós xestionamos», afirmou. Dixo tamén non estar ao tanto de si tiñan a obrigación de instalar elementos de control de verteduras, como sosteñen tanto a fiscalía como o avogado do Estado e a acusación popular.

O cuarto acusado, Manuel C. M., dixo non ter responsabilidade algunha nas decisións nin tampouco coñecementos técnicos. «Eu fago ou que me manda ou xefe», dixo.

«Hai cultura de verter porque é máis barato que xestionar», alegou un imputado

«Nos polígonos hai cultura de verter porque é máis barato que xestionar», asegurou durante o interrogatorio o home que cando se produciu a vertedura tóxica ao Barbaña encargábase de tomar as decisións na estación depuradora de San Cibrao, da que saíu a auga tóxica. Enrique Jesús I. P. asegurou que a lei establece que cada empresa poña os medios necesarios para que as súas verteduras sexan asimilables aos urbanos, antes de chegar á EDAR, aínda que esta premisa non se cumpre sempre e, desde logo, non se cumpriu cando tivo lugar o desastre do Barbaña. «A empresa debe neutralizar os seus metais pesados», dixo o imputado, quen tamén aclarou que o medidor de pH non detecta este tipo de substancias. Iso si, de ter existido alertase de que algo raro estaba a pasar coa auga.

Precisamente, nese incumprimento na obrigación de dispor dun sistema de control que evitase a vertedura residiría a responsabilidade dos catro acusados neste caso. Para as acusacións todos eles terían feito caso omiso da normativa imposta pola Confederación Hidrográfica Miño-Sil «na que se establecía a obrigación de dispor dun pH-metro como elemento de control que permitiría detectar e reaccionar fronte a episodios puntuais de contaminación».

Por ese motivo impútaselles un delito contra o medio ambiente polo que se reclaman tres anos e medio de prisión para cada un deles. Ademais, esíxese que abonen 219.849 euros polo dano ecolóxico causado. Na responsabilidade civil tamén entra, subsidiariamente, o Concello de San Cibrao das Viñas.

O xuízo por este caso continuará aínda ata o xoves.

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votación
0 votos
Comentarios

A EDAR de San Cibrao instalou medios de alerta de verteduras tras o caso Barbaña