A provincia de Lugo, zona de risco por picaduras de garrapatas

Un estudo do campus lucense alerta do aumento de doenzas transmitidas por estes parásitos


Lugo / a voz

Un estudo do Campus Terra de Lugo, da USC, alerta do aumento de enfermidades transmitidas por garrapatas e conclúe que a provincia lucense é unha zona de risco por picaduras destes parásitos. Aínda así, os investigadores matizan que detectando a tempo a picadura, o risco de contraer algunha enfermidade é mínimo, de aí a importancia da prevención e a observación.

O estudo levou a cabo no marco dunha tese doutoral presentada na facultade de Veterinaria por Susana Remesar Alonso, baixo o título Dinámica de poboacións das carrachas exófilas no noroeste de España e o seu papel como vectores de axentes infectoparasitarios de importancia veterinaria e médica, e dirixida polos profesores da USC Patrocinio Morrondo Pelayo, Pablo Díaz Fernández e Gonzalo Fernández Rodríguez.

A principal conclusión da tese é que a probabilidade de transmisión de enfermidades a humanos por picaduras de garrapatas é «elevada» no noroeste de España, especialmente no caso da borreliosis (coñecida tamén como enfermidade de Lyme) e a rickttsiosis. «A provincia de Lugo é unha zona de risco, e dentro desta área, a montaña lucense aínda máis», explica a catedrática Patrocinio Morrondo. Esta experta sinala que xa un estudo da doutora Esther Vázquez López, do HULA, alertaba do aumento da incidencia en humanos da enfermidade de Lyme, «sobre todo na montaña de Lugo», e estes datos coinciden cos que obtiveron os investigadores nesta tese.

O motivo deste aumento de infeccións débese a varios factores, segundo sinala Morrondo. Por unha banda, hai máis poboación de garrapatas, sobre todo na primavera e inicios do verán e, por outro, as persoas volven practicar actividades ao aire libre e, xa que logo, están máis expostos ás picaduras.

Como previr enfermidades

¿É posible previr ou minimizar este risco? A Catedrática de Sanidade Animal insiste en que non hai por que alarmarse, pois cunha serie de medidas pódense evitar as infeccións: «Non debemos crear un alarmismo innecesario. É certo que son dúas enfermidades que están a aumentar, pero si unha garrapata pícanos e extraémola antes de 24 ou 48 horas, o risco de contaxio é mínimo», engade.

Para previr calquera picadura, Morrondo recomenda que cando se realicen saídas ao campo, sobre todo en época de maior risco (primavera e verán), se vaia protexido con roupa que cubra todo o corpo (botas, pantalón longo, camiseta de manga longa...) e roupa clara, preferiblemente, branca: «Deste xeito, é máis fácil comprobar si hai algunha garrapata. É importante fixarse ben si hai garrapatas na roupa, por suposto, lavala tras unha saída ao campo, e observar si hai algunha picadura. De habela, hai que extraer a garrapata canto antes, pois a transmisión das enfermidades faise efectiva normalmente pasadas entre 24 e 48 horas despois da picadura», explica a investigadora. Si existe picadura, pódese acudir a un centro médico ou extraer o parásito en casa, cunha pinza, «o máis preto da cabeza que se introduciu no corpo, porque é importante extraela, e se non nos vemos capaces, é mellor acudir ao médico», insiste Morrondo. Ademais, si nas primeiras semanas tras a picadura, o médico observa que se forma un eritema, é posible que recomende a administración dun antibiótico.

O estudo de Susana Remesar advirte da necesidade de aumentar a concienciación da poboación respecto dos riscos que poden supor para a saúde humana as picaduras de garrapatas. A investigadora forma parte do grupo de Investigación Sanidade Animal Galicia (Invesaga) da USC, un grupo de referencia competitiva da Consellería de Educación, Universidade e Formación Profesional de la Xunta, coordinado polo catedrático Pablo Díez Baños.

O tribunal outorgou a máxima cualificación de sobresaliente cum laude a esta investigación, que tamén contou cunha mención internacional, grazas á estancia de tres meses realizada pola autora na Universidade da República Rexional Norte de Salto de Uruguai. O tribunal estivo presidido pola catedrática emérita da Universidade de Zaragoza Caridade Sánchez Acedo e polo profesor de Parasitología e Enfermidades Parasitarias da Universidade de Mesina (Italia) Emanuele Brianti; actuou como secretario Pablo Díez Baños, catedrático de Sanidade Animal da USC e profesor de Veterinaria en Lugo.

Un das análises máis amplas da Península, con 7.000 ácaros estudados

A tese de Susana Remesar Alonso é un dos estudos máis amplos dos realizados ata a data no conxunto da Península Ibérica con respecto aos patógenos que poden vehicular as garrapatas. De feito, recolléronse 7.000 garrapatas de toda a provincia de Lugo, fundamentalmente da costa, a montaña e a meseta lucense. Con elas realizaron unha identificación morfológica específica que se desenvolveu mediante técnicas de bioloxía molecular.

O estudo, que contou con financiamento da Xunta, deparou a identificación de cinco especies de garrapatas, das que Ixodes ricinus é a que ten unha presenza máis habitual (99,2%), mentres que Dermacentor marginatus (0,3%), Dermacentor reticulatus (0,2%), Ixodes frontalis (0,2%) e Ixodes acuminatus (0,01%) foron detectadas de forma ocasional.

Humidade e temperatura

O traballo permitiu advertir tamén unha asociación directa entre a fenología de I. ricinus con factores como a temperatura e o fotoperíodo: «A relación desta carracha é inversa co aumento da humidade relativa máxima media. Estas variables permiten predicir en que épocas do ano haberá maior número de carrachas na vexetación e, por tanto, maior risco de exposición e transmisión dos patóxenos que vehiculan», segundo manifestaron desde a USC.

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votación
20 votos
Comentarios

A provincia de Lugo, zona de risco por picaduras de garrapatas