monforte / a voz

Unha paraxe de singular atractivo paisaxístico do municipio de Pantón atópase entre os os lugares de San Romao e As Bornogueiras, pertencentes ás parroquias de San Romao de Moreda e San Martiño, respectivamente. Nun tramo apenas medio quilómetro, o río Carabelos salva uns fortes desniveis formando rechamantes fervenzas e saltos de auga. Nesta parte da canle hai ademais dous antigos muíños harineros -un deles tamén serviu como central eléctrica- pertencentes á casa grande das Bornogueiras.

Estes lugares poden visitarse nun percorrido que empeza xunto á igrexa parroquial de San Romao de Moreda. Neste lugar áchanse tamén os vestixios dun antigo priorado do mosteiro benedictino de Samos que posuíu terras de uso agrícola e que probablemente se dedicou tamén á viticultura. O priorado, que xa existía no ano 1175 -aparece mencionado nunha bula papal desa época como pertencente ao convento de Samos- desapareceu nunha época indeterminada, seguramente por mor das desamortizacións do século XIX. O que queda del é un gran portalón de granito situado xunto a un edificio que serviu de casa reitoral, moi alterado por diversas reconstrucións e engadidos de épocas recentes. A asociación cultural Segredos de Pantón deu a coñecer o ano pasado un estudo que inclúe unha reconstrución tridimensional das edificacións do priorado baseada nos datos históricos que se conservan. A igrexa parroquial, segundo un documento do ano 1239, estivo un tempo baixo a xurisdición do mosteiro monfortino de San Vicente do Pino .

Inicio do percorrido

A ruta segue un antigo camiño que enlazaba os lugares de San Romao e Goián coas parroquias de San Vicente e Santiago de Castillón, e que se dirixe cara ao río Carabelos, que discorre a medio quilómetro de distancia. A medio camiño deste primeiro tramo, entre San Romao e o río Carabelos, está a fonte de San Romao, acondicionada recentemente. Unha vez na canle, hai que cruzalo por uns bloques de granito colocados sobre o leito do río. A continuación é preciso virar á esquerda e continuar o percorrido pola beira dereita do río Carabelos, seguindo unha antiga senda de pescadores. Este tramo presenta algunha dificultade, xa que a senda está actualmente moi pouco marcada debido á falta de tránsito e ausencia de pescadores nas últimas tempadas.

Os dous vellos muíños están separados entre elas por unha distancia duns cincuenta metros. Ademais de prestar servizo á casa grande das Bornogueiras, eran moi solicitados polos veciños das localidades do contorno. Por cada ferrado de gran moído, os propietarios quedaban cunha maquía, un porción de pouco máis dun quilo.

A antiga central eléctrica estaba instalada no segundo muíño -situado río arriba- e ademais de proporcionar luz á propia casa á que pertencía, alimentaba un motor axustado ao outro muíño que lle permitía seguir moendo durante os meses de estiaxe, cando o caudal do río Carabelos sufría un forte descenso. A central tamén abasteceu de corrente eléctrica a casa reitoral de San Romao de Moreda, pero só cando a vivenda dos propietarios tiña suficiente potencia e podía ceder unha parte, o que dependía da forza do caudal.

Como chegar desde Monforte

Hai que saír por por a estrada que conduce á Vide e San Salvador de Moreda. No quilómetro 5,2 hai que desviarse á esquerda cara a Paderne e San Romao. Este último lugar atópase a 2,6 quilómetros do desvío.

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votación
2 votos
Tags
Comentarios

Moreda, terra de monxes, muíños e luz eléctrica