Marta Lado: «Vivo un ''break'' da primeira liña»

Sara Carreira Piñeiro
Sara Carreira REDACCIÓN / LA VOZ

GALICIA

A médica experta en enfermidades infecciosas traballa agora para a OMS no desenvolvemento de guías para protocolizar o tratamento de enfermos de covid en todo o mundo

22 jul 2021 . Actualizado ás 05:00 h.

O mundo parouse en marzo do 2020 cando un virus fixo tremer os cimentos do sistema sanitario global. Pero para algunhas persoas, como a internista Marta Lado Castro-Rial (A Coruña, 1979), a situación non era nova. Seis anos antes aterraba en Serra Leona para asesorar ao Goberno local sobre como crear unha estrutura sanitaria xusto cando empezaba a epidemia de ébola, que chegou a España pouco despois, en agosto, da man de Miguel Pajares, un misioneiro infectado. A auxiliar que o atención, Teresa Romero , unha galega de Becerreá radicada en Madrid, contaxiouse e a punto estivo de morrer; o ébola chegaba por primeira vez a España.

Desde Freetown outra galega, a coruñesa Marta Lado, explicaba cal era a situación do país, onde as tradicións culturais, a desconfianza no Goberno e a falta de medios dificultaba o control da epidemia. Pouco sospeitaba entón Lado que algunha vez o mesmo ocorrería no seu lugar de nacemento.

Agora, sete anos despois daquela crise sanitaria, que acabou levando aos medios a Fernando Simón —por primeira vez un médico explicaba a evolución da crise, e non os políticos—, Marta Lado está a miles de quilómetros de Freetown, e nas antípodas sociais: en Xenebra, Suíza. Alí, no cuartel xeral da Organización Mundial da Saúde, traballa no desenvolvemento de guías para protocolizar o tratamento de enfermos de covid en todo o mundo.

O salto entre ambas as situación non foi tan radical como parece. Tras a crise do 2014, Lado quedou en Serra Leona: «Encargámonos da reconstrución do sistema sanitario, que xa era débil antes do ébola». Seguiu vinculada a un proxecto do King's College británico traballando para formar aos sanitarios e xestores locais. No 2017 fichouna como directora médica no país Partners in Health (PIH), unha oenegué estadounidense que axuda a países en desenvolvemento a crear as súas estruturas sanitarias. «Traballamos co goberno no desenvolvemento de programas de saúde sobre VIH, tuberculose, saúde maternal», detalla. PIH ofrece soporte loxístico, financeiro e de recursos humanos a estes países, e Lado destaca o seu apoio no hospital psiquiátrico de Serra Leona, no de tuberculose ou no público de Kono, ao leste do país.

Pero a tranquilidade, se é que se pode chamar así, durou pouco para esta muller experta en enfermidades infecciosas. Un brote de ébola na República Democrática do Congo (RDC)—no centro de África e cun tamaño similar a toda Europa— lle levou a pedir unha excedencia sen soldo a PIH e irse coa OMS á zona de Kivu do Norte, ao leste do inmenso territorio. Alí estivo tres meses do 2018 e outros tres do 2019, como consultora da OMS, formando aos sanitarios locais e levándolles os avances que se conseguiron co ébola no 2014: vacinas e dous tratamentos.

Lado está especialmente orgullosa do conseguido: «Aprendemos do ocorrido en África Occidental no 2014, e todo se fixo de forma diferente desde o principio. Eramos varias oenegués traballando coa OMS e o goberno, creando ucis específicas nun país que seguramente non as ten nos seus hospitais». O brote de ébola durou moito tempo na zona, pero Lado achácallo sobre todo ao conflito bélico que levan padecendo dúas décadas e que esnaquizou toda infraestrutura.

«Co covid, a experiencia anterior supúxonos unha vantaxe, e en certo sentido reaccionamos mellor que en Europa»

En marzo do 2020 afrontou, xa desde Freetown de novo, os primeiros casos de covid na rexión. «Daba moito medo —lembra— porque aínda que o covid mata pouco [o ébola tiña unha mortalidade do 70% e agora oscila do 15 ao 30%] nós non tiñamos osíxeno suficiente para atender os casos graves». Pero coa experiencia acumulada, as cousas fixéronse bastante ben para os medios dispoñibles, segundo analiza agora a especialista: «A experiencia anterior supúxonos unha vantaxe, e en certo sentido reaccionamos mellor que en Europa ou Estados Unidos». Loxicamente a falta de fondos foi un aspecto negativo fundamental, pero aínda así o covid só xerou 6.000 casos en Serra Leona en 18 meses: «É certo que o país non ten tantas relacións internacionais como Europa, e hai menos persoas maiores ou de risco, pero creo que en calquera caso foi un logro». Ela, por suposto, estivo ao pé do canón: á fronte da única uci covid de Serra Leona durante seis meses.

«Levaba sete anos alí, tres pandemias, e deime conta que necesitaba un descanso»

En setembro do 2020, coas cifras estabilizadas, Marta Lado expúxose un cambio: «Levaba sete anos alí, tres pandemias, e deime conta que necesitaba un descanso, un break. O equipo da OMS co que traballaba no Congo avisoume para crear un grupo que estivese en primeira fila no manexo clínico de enfermidades infecciosas que poden producir pandemias e vinme». Agora dedícase a «adaptar as guías clínicas para todos os países», ademais de facer protocolos e paquetes de formación para sanitarios, para que saiban atender os casos máis críticos, os severos, a atención domiciliaria».