O ciclo da velutina alárgase en Galicia coa aparición de niños activos en pleno inverno

Estes insectos deberían comezar o seu hibernación entre novembro e decembro

Nido de avespa velutina retirado por operarios de la Mancomunidad de O Salnés
Nido de avespa velutina retirado por operarios da Mancomunidade do Salnés

A velutina resístese a hibernar este inverno en Galicia. Aínda que a bibliografía indica que esta especie adoita terminar o seu ciclo a finais de novembro ou principios de decembro, en distintos municipios de Galicia están a atoparse niños activos en pleno mes de xaneiro. «En Sabarís aínda retiramos un hai pouco. E en Salceda de Caselas deixamos algún para estudalo e ver como evoluciona nas vindeiras semanas. Son nenos a final de ciclo pero que aínda non entraron na fase de hibernación que teoricamente lles correspondería», explica Esther Ordóñez, veterinaria da Agrupación Apícola de Galicia. A costa de Lugo e Ourense, o sur de Pontevedra e a zona da Ribeira Sacra son as áreas onde máis casos localizaron.

Desde a Asociación Galega de Apicultura (AGA) tamén detectaron presenza de niños activos en Galicia. «Calculamos que a semana pasada había arredor dun dez por cento de nenos con actividade. Na zona de Abegondo, por exemplo, víronse vespas velutinas hai poucos días» indica o seu presidente, Jesús Asorey.

Ciclo vital máis longo

¿Está a velutina aclimatándose a Galicia? Iso é precisamente o que queren pescudar desde a agrupación. «Son especies invasoras e hai que estudar como se van adaptando á zona non vaia ser que se adapten de máis» sinala con certa sorna Ordóñez. E é que non é a primeira vez que estas avespas sorprenden coa súa actividade en pleno inverno galego. «Hai dous anos ou inverno foi moi suave e atopamos algún neno activo non mes de febreiro» conta.

O profesor de Zoología da USC e director do Museo de Historia Natural de Santiago, Marcos González, opina que non hai que temer cambios radicais nos ciclos de vida destes insectos. «Eses ciclos veñen marcados xeneticamente, farían falta miles de anos para modificalos. Non vai suceder que de súpeto as velutinas permanezan activas todo oano . O que si sucede é que cada tempada, segundo as condicións climáticas e meteorolóxicas, hai cambios nos ciclos». Como exemplo, explica que a pasada primavera foi dura e iso atrasou o comezo da actividade destas avespas invasoras. Pola contra, o inverno benigno que estivemos vivindo pode favorecer que alarguen o seu ciclo vital un pouco máis do habitual.

Nunha cousa están de acordo estes tres expertos: o intenso frío e as xeadas dos últimos días deberían acabar coas velutinas que aínda quedan activas. «O frío extremo dos últimos días en Galicia debería facer inviable a súa actividade salvo casos moi excepcionais de niños situados en lugares moi abrigados», di González.

Menos agresividade

Florencio Pérez retirou esta semana máis de media ducia de niños en Salceda de Caselas. Conta que a actividade da velutina non cesou neste municipio pontevedrés a pesar de que a temperatura media no que vai de xaneiro foi de apenas cinco graos. Confírmao a concelleira de Medio Ambiente, Carla Pérez: «Pensabamos que con este frío ían baixar vos avisos pero non, vos veciños seguen a alertar de que hai actividade nos nenos e iso lles preocupa», indica. Aquí en Salceda é o concello, coa axuda de voluntarios, o que se encarga da loita contra a velutina e, de momento, non poden baixar a garda, aínda que detectaron cambios no comportamento dos insectos. «Vos nenos seguen activos pero a poboación xa non é a mesma, dentro hai menos individuos e ou seu comportamento xa non é tan agresivo, podemos desactivar un neno a pouca distancia e case ningunha avespa sae a atacar», relata. Nos últimos 13 meses, este concello conseguiu desactivar máis de 85 niños e o seu sistema de trampeo logrou estabilizar a poboación de avespa velutina, que non deixara de crecer nos últimos anos.

Só o Macizo Central ourensán resístese de momento ao avance da avespa asiática

A capacidade de adaptación da avespa asiática e a velocidade á que o fai sorprende incluso aos científicos. Si fai un par de anos críase que a velutina non chegaría a colonizar a alta montaña galega, a realidade tirou xa por terra esa afirmación: a avespa chegou xa a municipios como A Fonsagrada, Cervantes, Navia de Suarna, Pedrafita do Cebreiro ou Carballeda de Valdeorras. O mapa de extensión da velutina a 31 de decembro é revelador da expansión imparable do insecto. Salvo unha ducia de concellos do Macizo Central ourensán, o resto do territorio galego está totalmente colonizado pola avespa chegada de Asia. No mapa de detección de niños da Xunta figuran outra trintena de concellos das catro provincias como libres de velutina, pero na maioría dos casos, sobre todo nos de Pontevedra e A Coruña, estano porque non é a Xunta a que se encarga da retirada das colonias, senón case sempre os propios concellos.

A velutina estendeuse xa por toda Galicia. Outra cousa é que o seu éxito vaia a ser uniforme en todas partes. A súa proliferación comezou pola costa e continuou seguindo o curso dos ríos, porque o seu hábitat predilecto son as áreas litorais e as zonas con humidade. Con todo, desde que a súa presenza se detectou en Galicia no ano 2012, ha ir adaptándose á perfección ás condicións climáticas da comunidade e ha colonizado cada ano novos territorios ata chegar practicamente a todos os recunchos da comunidade. Con todo, aínda é pronto para saber si a súa presenza nas zonas de montaña vai ser tan intensa como o é xa na costa.

En todo o norte de España

No resto de España, a velutina tamén vai gañando espazo. Ademais de en o País Vasco e Navarra, a avespa asiática asentouse en Cataluña, Cantabria, Asturias, A Rioxa, comeza a aparecer en puntos de Castela e León e incluso chegou a Baleares. A investigación non puido polo momento conter o seu avance, e aínda que hai algunhas liñas de estudo prometedoras, polo momento o trampeo na primavera ou outono é a opción máis recorrente para tratar de capturar as raíñas e evitar a formación de niños.

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votación
15 votos
Comentarios

O ciclo da velutina alárgase en Galicia coa aparición de niños activos en pleno inverno