A falta de incentivos fiscais frea o investimento privado no monte galego

Desde o 2012, só se crearon once sociedades para agrupar e xestionar parcelas

Seis meses despois das chamas: «Seguimos sentíndonos sós» Eles non recordan o horror do lume, ven os seus efectos a diario. As casas, os galpóns, o monte queimado... Aínda os rodea. Medio ano despois as axudas para arranxar vivendas empezan timidamente a chegar a Carballeda de Avia, un dos lugares que arrasaron os incendios de outubro

santiago / a voz

O monte galego necesita atraer investimento privado, pero o actual marco regulatorio vixente en España non o favorece. Este é un diagnóstico unánime no conxunto da cadea de valor da madeira: desde os propietarios ata as industrias de transformación. A competencia normativa está en mans do Estado, e ningunha comunidade autónoma ten en marcha incentivos fiscais. Unha realidade que contrasta, por exemplo, coa experiencia doutros países. Nova Zelandia ten desde os anos sesenta importantes bonificacións fiscais polo investimento no monte, deducións que afectan tanto ao tributo que grava a renda das persoas físicas como ao de sociedades. En Finlandia hai centros de propietarios forestais privados financiados polo Estado para ordenar o monte.

Dous exemplos, ambos, onde os Gobernos, nunha estratexia a longo prazo, teñen clara a obtención dun resultado: ao final, a pesar das rebaixas, termínase recadando máis para as arcas públicas porque se favorece a actividade económica. Nestes momentos, en España hai conversacións abertas entre os ministerios de Agricultura e Facenda para estudar algún tipo de incentivo fiscal, pero non hai nada pechado aínda. «Talvez neste país debésemos expornos que o investimento en aforrar en madeira, por exemplo, sexa tratada fiscalmente igual que o investimento en aforrar en activos financeiros; ao final, temos un cruel paradoxo, a xente aforra en fondos e abandona o rural, é dicir, un monte que é seu», explica Juan Picos, enxeñeiro forestal e profesor universitario.

Ademais dos incentivos fiscais, hai outros instrumentos utilizados noutros países de tradición forestal nos que aquí non existe experiencia. Galicia centrouse basicamente en establecer liñas de axuda procedentes de fondos europeos, pero non hai préstamos para o investimento ou mellora de activos forestais, fondos de investimento, seguros forestais ou desenvolvemento de servizos de apoio ao produtor. Desde o sector insisten en que a obtención de financiamento para a xestión forestal é difícil, sobre todo para o propietario individual.

En Galicia, durante a etapa do bipartito, entre o 2005 e o 2009, puxéronse en marcha as unidades de xestión forestal (Uxfor), un instrumento que tiña por obxectivo agrupar parcelas e pólas a funcionar. Cando o PP volveu ao poder, entendeu que aquela foi unha experiencia errada, porque se trataba dun mecanismo máis pensado para o dereito administrativo que como unha figura societaria. Así que a Xunta presidida por Feijoo decidiu cambialas polas chamadas sociedades de fomento forestal (Sofor). Son agrupacións de propietarios forestais que ceden a xestión das súas parcelas a unha sociedade mercantil de responsabilidade limitada, constituída por eles, co obxecto de que desenvolva unha xestión conxunta. É unha figura aberta a unha xestión multifuncional: pode ser para aproveitamentos madeireiros ou para pastos, froitos ou cogomelos.

Este instrumento de dereito privado, con regulación mercantil específica, ten vantaxes; primeiro, a adscrición voluntaria dos seus socios; e segundo, que poden convivir socios fundadores (capital social) con socios capitalistas (investidores).

As Sofor regúlaas unha lei do 2012. E desde entón, coa perspectiva que outorga o tempo, pode dicirse que o resultado obtido foi discreto: creáronse só once sociedades que suman 2.000 hectáreas de terreo grazas á decisión de 489 propietarios de agrupar unhas 4.000 parcelas.

Medio Rural considera que é un balance moderadamente satisfactorio, sobre todo si tense en conta o arraigamento á propiedade que existe en Galicia, pero desde a cadea de valor da madeira consideran que o instrumento non acaba de arrincar porque faltan incentivos fiscais.

 

O obxectivo de Medio Rural para o 2040: agrupar 40.000 parcelas con empresas de xestión privada

Un dos principais puntos de desencontro entre a Xunta e a cadea de valor da madeira coa revisión do Plan Forestal de Galicia (PFG) foi precisamente o asunto da falta de incentivos fiscais. O sector forestal considera que non se pode presentar en Galicia unha folla de ruta a longo prazo que esguelle a cuestión tributaria. E matízase que a Xunta debe presionar máis ao Goberno central para que cambie a política fiscal do monte, sobre todo no imposto de sociedades.

Cun 68 % de toda a súa superficie considerada chan forestal, Galicia concentra o 50 % dos aproveitamentos de toda España. De aí a relevancia que poidan ter estes cambios. Para romper a estrutura minifundista da propiedade e contar con explotacións máis grandes, no seu borrador do PFG, aínda pendente de acordar co sector, a Xunta prevé contar dentro de 20 anos cunhas 200 sociedades de fomento forestal (Sofor) -ata agora hai constituídas 11- que agrupen unhas 40.000 hectáreas.

Outra das metas do PFG é aumentar a superficie forestal para pastos nunhas 225.000 hectáreas desde agora ata o 2039; isto tería como obxectivo integrar a actividade gandeira no modelo de xestión forestal sostible, sobre todo naquelas áreas onde o gando ten unha presenza relevante.

A Xunta expón aquí coa súa revisión un triplo obxectivo: contribuír ao equilibrio ecolóxico da flora e a fauna, reducir o risco de incendio e, para rematar, revalorizar a paisaxe. A propiedade do monte en Galicia distribúese do seguinte modo: un 1 % é público, un 66 % pertence a propietarios privados e un 33 % son montes veciñais. Esta é outra das cuestións que aborda a revisión do PFG. A Xunta abre a porta a acordar un cambio na regulación dos montes veciñais en man común para evitar o seu abandono e o seu descapitalización.

O 70 % do terreo destes montes é superficie desarbolada. Medio Rural considera que debe existir unha norma que favoreza o mantemento da capacidade produtiva destas terras, o que pasa por xestionalas mellor. Segundo os seus datos, o 10 % das comunidades de montes carecen de estatutos e en algo máis do 30 % tampouco hai xunta reitora.

Un gasto público estimado nuns 600 millóns de euros ata o ano 2022

Para aplicar as medidas previstas no PFG que agora ten entre mans a Xunta sen que teña podido polo momento acordalo coa cadea de valor, a Administración galega prevé que, ata o ano 2022, haberá un investimento público no sector forestal duns 600 millóns, 115 dos cales serán neste 2018, un orzamento conformado cos recursos que proveñen da UE e os fondos que acheguen tanto o Estado como a comunidade galega.

Un diñeiro que iría destinado a financiar os eixos de actuación do plan, entre os que están a repoboación de especies con novas plantacións, a reorientación da superficie ou os traballos para que as explotacións gañen tamaño e eficiencia.

O exemplo Trabada: concentrar para gañar

jorge casanova
.

A agrupación de leiras dispara o prezo do monte e converte ao concello lucense nunha referencia forestal

A Daniel Villapol, o empresario que é a cara visible da transformación forestal que viviu Trabada nas últimas décadas, gústalle contar unha anécdota. Remóntase á segunda das catro concentracións parcelarias que se completaron nos montes deste concello lucense, fronteirizo xa con Asturias. A mediados dos anos noventa do século pasado, durante os contactos previos á concentración, unha propietaria mostrábase reticente: «Dicía que non tiña fillos e que non quería leas. Tiña varias parcelas de escaso valor. Eu fíxenlle unha oferta; díxenlle que pedise prezo por todas elas e que, coa oferta que tivese, unha vez concentradas, eu compráballas polo cuádruplo». A señora tomoulle a palabra. Pediu prezos e comunicoullo a Villapol, que mantivo o seu ofrecemento. E así acordaron. A concentración fíxose e o promotor volveu reunirse coa propietaria, agora cunha soa leira pero mellor comunicada e de maiores dimensións. «Cando lla quixen comprar, díxome que se non me importaba que volvese pedir prezo. Díxenlle que non. E ao cabo de pouco tempo vendeuna por un valor dez veces superior ao que tiña antes da concentración».

Seguir lendo

Votación
7 votos
Comentarios

A falta de incentivos fiscais frea o investimento privado no monte galego