Os nenos do Casón: «Mirábannos como se fósemos refuxiados»

O 11 de decembro do 1987 Fisterra era unha vila pantasma tras a fuxida masiva dos seus habitantes a noite anterior

.

Carballo / La Voz

Si o día que embarrancó o Cason reinaba a incerteza en Fisterra , apenas catro días máis tarde desatouse a histeria colectiva. Poderosas explosións escoitábanse desde terra, o barco rachábase e os cadáveres se apilaban na lonxa: o medo era real. Din que a esperanza é o último que se perde, pero esa noite produciuse unha auténtica estampida para deixar Fisterra e boa parte das localidades limítrofes. «Foi tan rápido que só deu tempo a coller dous ou tres pantalóns e outras tantas camisetas. O resto, toda a nosa vida e a nosa historia, quedou atrás».

Así o recorda Víctor Escarís, que alá por 1987 tiña apenas 14 anos. A súa familia escapou como puido a Noia , entre centenares de vehículos que ocupaban ambos os carrís da estrada que sae de Fisterra. «Como era lóxico, ninguén quería entrar en Fisterra, agás os autobuses que ían recoller á xente, que se tiñan que botar ás cunetas e agardar a ter un oco para incorporarse».

«Fisterra quedou tan deserto que vos meus irmáns podían xogar co triciclo non medio dá rúa»

Manuel Alejandro Pérez, Jano, conta por centenares a cantidade de autocares que ao longo da madrugada do 11 de decembro chegaron ao cabo do mundo. «Era un detrás doutro, un absoluto colapso». A pesar de ter todo listo para marcharse, a súa familia foi das poucas que, finalmente, decidiu quedar en casa, aínda que a incerteza e a falta de información non deixaron durmir a ninguén. A mañá seguinte á gran estampida Fisterra parecía un auténtico poboo pantasma. «Quedou tan deserto que os meus irmáns pequenos xogaban co triciclo na rúa. Non había coches, non había persoas, non había nada», explica Jano.

Eses días pavillóns, albergues, colexios e pensións enchéronse dos máis de dous mil evacuados da Costa da Morte. Javier Carballo, que era apenas un bebé cando se afundiu o Cason, conta que Muros e Noia foron os primeiros destinos que tomaron sobre todo os que proviñan de Cee e Corcubión, pero que rapidamente «o espazo se esgotou, porque xa non cabía tanta xente», así que foron recolocados en Santiago de Compostela e A Coruña. Así, familias enteiras quedaron separadas e sen noticias dos seus achegados. A incomunicación era total e a algúns lles custou días situar aos seus seres queridos. Exemplo diso é a familia de Sara Martínez, que quedou en Corcubión porque o seu pai, Cayetano, foi contratado como taxista pola compañía aseguradora do cargueiro. «A miña irmá, que estaba estudando na Coruña, pensou que evacuáramos e buscounos por todas partes», relata.

.

O resto, os que si decidiron fuxir, chegaron aos seus puntos de destino en taxis, autocares, coches particulares e ata en camións de peixe. Algúns foron afortunados, como a familia de Javier Carballo, que se aloxou nun cómodo hotel en Muros. Outros non tiveron tanta sorte. A pesar de que todos coinciden en recoñecer a gran axuda prestada pola cidadanía e algúns abriron incluso as súas portas para acoller aos «escapados», moitos evacuados apiñábanse en pavillóns e durmían encollidos en literas infantís. As dúas caras da moeda.

Viuno de primeira man a corcubionesa Susana Trillo cando chegou a Muros. «Chegamos no noso coche tapados con mantas, pois era plena noite, e lembro que levantei a cabeza, mirei pola fiestra e vin a toda a vila de Muros botada á rúa mirando como chegabamos todos». Di Susana que naquel momento vibrou cunha sensación moi estraña que non soubo identificar. «Os veciños mirábannos como se fósemos refuxiados», di hoxe, coa perspectiva que ofrecen os anos pasados.

«A xente pensaba que isto sería a segunda parte de Chernóbil, que fora dous anos antes»

Foron momentos de incerteza os que se viviron a noite das evacuacións, pero as horas posteriores ás explosións a tensión ben poderían cortarse cun coitelo afiado. A información gobernamental chegaba aos cidadáns moi dosificada, pero as noticias voan nun pobo tan pequeno como é Fisterra, e a alarma florecía por instantes. «Non tiveron ningún control, descargaban os cadáveres dos mariñeiros coma se de peixe se tratase, mesmo cando había nenos diante mirando», explica Manuel Alejandro.

Entre escenas como esta e as imaxes emitidas en televisión, os ánimos caldeáronse de tal modo que incluso houbo pelexas na rúa. Os políticos chamaban á calma, pero outros colectivos alertaban dunha posible crise biolóxica. «A xente pensaba que isto sería a segunda parte de Chernóbil, que estaba moi fresco, pois sucedera dous anos antes», apunta Susana Trillo.

Co paso dos días, as localidades costeiras da Costa da Morte foron recobrando a súa vitalidade habitual, aínda que o medo é unha sensación tenaz e non se vai así como así, recoñecen os entrevistados, aos que aínda hoxe lles custa borrar as imaxes do Cason da súa memoria.

Votacin
18 votos
Comentarios

Os nenos do Casón: «Mirábannos como se fósemos refuxiados»