Concha Velasco: «Eu son das que me cargo aos directores»

A actriz valisoletana chega este fin de semana a Galicia para representar o seu «Funeral», unha obra que lle escribiu o seu fillo despois de insistirlle moito. Aos seus 78 anos non lle asusta a morte, di que hai que mirala de fronte, e pide un desexo: «Ser pantasma para ver crecer ao meu neto»


A piques de cumprir 79 anos, Concha Velasco (Valladolid , 1939) conserva a mesma ilusión que cando debutou con apenas 14 como bailarina. Di que o segredo é que se desvive en cada función, aínda que iso supoña un sacrificio enorme. Levántase ás catro da mañá, tómase un café e ponse a estudar. Esa memoria envexable exercítaa a base de escribir co seu puño e letra cada un dos seus papeis nun caderno. Confesa que tanta entrega lle compensa, porque o teatro, xunto cos seus fillos e o seu neto, é unha das súas grandes paixóns. Nega que se vaia a retirar cando finalice esta xira, entre outras cousas porque aínda ten pendente un papel xunto á súa admirada Núria Espert.

-¿A vostede quen lle deu vea neste enterro?

-(Risos). Trátame de ti mellor que así que me sento máis cómoda, pois o meu fillo Manuel, que escribiu a función. É unha obra a petición. En principio era para o pequeno teatro e eu como colaboro en todo o que fai o meu fillo, cando lin esta que eran tres netas ás que a súa avoa, unha actriz retirada, obrígalles a facerlles un funeral si queren herdar, díxenlle: ‘Por que non escribes unha función longa e cando acabe Reina Juana...'. E díxome: ‘Non a vas a facer nunca'. Pero mentres facía Reina Juana, el íame mandando cousas que ía escribindo e partíame do riso, servíanme de terapia ao chegar a casa.

-¿Como é traballar co teu fillo?

-É difícil, porque é moi estrito, moi serio, pero o que escribe é moi divertido e gracioso. El ten unha capacidade de imitación incrible. Cando era pequeno eu dicíalle: '¿Por que non che dedicas a ser actor imitando á xente?', pero a medida que ha ir pasando o tempo, ten agora 42 anos, volveuse máis serio. Ademais, ten o complexo de que se van meter con el, e a min non me deixa nin unha morcilla.

-¿Non che permite ningún privilexio?

-Nada, ningún, e eu agradézollo. Temos tres actores novos que é o primeiro que fan, el quere que vexan o exemplo de que a actriz maior, a gran diva que é a súa nai, atense ao texto, á posición no escenario.

-¿Si opinas diferente, coméntaslle?

-Si fixéseo mal non permitise que dirixise, eh... Non, non, que eu son das que me cargo aos directores. Cargueime a un director catro días antes de estrear unha obra de Antonio Gala en Bilbao. Díxome unha ordinariez e díxenlle: ‘Vasche por esa porta', e dime: ‘Voume e agora volvo'. E eu: ‘Non, vasche e non volves'. E non volveu. Eu non permitín nada, iso que din agora do acoso, a min un director dáme un berro e non me dá o segundo. Pero nin cando eu empezaba, que é iso de que che griten, bérrenche e maltrátenche. Manuel é moi respectuoso e se non fóra así, non permitise que dirixise. ¡Que eu era protagonista con 18 anos! E teño 78. A min non me deu un berro ninguén na vida.

-¿Algunha vez fixeches de morta?

-Non. Morrerme si, que o fixen divinamente. Eu sempre poño o exemplo do tan deostado Kevin Spacey, eu non deixei de ver a Kevin Spacey, a min pareceume un actor marabilloso. ¿Que se equivocou na vida? Pois que o pague pero, ¿que nos prohiban ver o seu traballo? ¡Como se atreven! Ou a Marlon Brando, no último tango en París, iso copieillo eu en Pim, pam, pum... ¡lume! Cando me pega o tiro Fernán Gómez eu abro os ollos como el.

-Que a xente non se asuste, apareces morta sobre o escenario.

-Si, si, tivéronme cinco horas para facerme a máscara. Eu xa me fixo unha máscara para o personaxe de Santa Teresa e logo quixéronme facer unha para o Museo de Cera, pero eu dixen que non, porque aí depende de quen mande ponche ou che quitan. O público sobe, veme morta e escribe no libro de firmas e déixanme cousas preciosas.

-¿Non che dá mal rolo?

-Non, non me dá ningún mal rolo, filla miña. Eu creo que á morte hai que mirala de fronte cando se ten preto como a teño eu. Son maior, estiven moi enferma, eu o único que pido é que me dea tempo a confesarme. Cando me operaron fai catro anos, houbo un momento en que me tiveron que dar a extremaunción e os meus fillos, que estaban presentes, tomáronllo moi en serio porque eu o fixen cunha seriedade, e o médico permitiuno. Antes de baixar a quirófano, eu dixen: ‘¿Hai un sacerdote?'. ‘Si'. ‘Pois que pase'. Só pido ter a claridade e ter tempo para que Deus me perdoe, que sei que me perdoará.

-Lin ata que visualizaches o teu enterro e que queres que che metan con todos os premios. Non caben.

-Non caben, (risos), pero isto voullo a copiar eu a Guadalupe Muñoz Sampedro que cando morreu a súa filla, como vivían nunha casa na que non había ascensor baixamos entre todos a caixa pola escaleira, e aquilo sonabaaa. E dixémoslle: ‘¿Pero que metiches dentro? E di: ‘Todo. As súas fotos, os seus premios, o rosario, as bragas coas que casou...'. Eu xa lles dixen aos meus fillos que me poñan con todo, pero teño un Goya de Honra que é tan grande, que vai quitar moito sitio.

-¿É certo que che queres ir con Paco?

-¿Marsó? Non. Eu quero que me enterren cos meus pais, na tumba de á beira está Paco cos seus pais e o seu irmán. O respecto por el téñoo enorme porque é o pai dos meus fillos, pero tampouco eu fun moi feliz como esposa.

-Que xenerosa, despois de todo...

-Bo é o pai dos meus fillos, e eu polos meus fillos fago o que sexa. Non digo que mate como Belén Esteban...

-Pero case...

-O meu pai era militar, e como todos os militares, cometeu o gran erro de ensinarnos a disparar. Cando me vin vivir soa, tiña un revólver polo si ou polo non, e un xornalista unha vez falou mal dos meus fillos pola tele, e eu díxenlle: ‘¡Como volvas falar mal dos meus fillos mátoche! Deime conta do que había devandito, funme a Capitanía Xeral e devolvín o último que quedaba do meu pai, e non teño ningunha arma, nin penso matar a ninguén, pero para min o máis importante na miña vida foron os meus pais, os meus fillos e o meu neto. Ás veces cando me desgusto digo: ‘Eu na outra vida quero ser de todo menos Conchita Velasco'.

-De maior querías ser avoa, cando o fuches, querías ser pantasma para ver crecer ao teu neto, agora xa o es...

-Si, pero gustaríame ser pantasma de verdade. A min a miña nai aparecéuseme moitísimo'. A miña nai deixou unha pegada nos netos enorme, o meu pai era máis seco, con todo, o día que el morreu vendo chorar aos seus netos, deime conta do importante que fora como avó, porque ás veces como pai foi moi estrito. A miña nai é que foi todo. E aparecíallenos. Eu chamaba a casa e dicíalle a Manuel (por iso escribiu este Funeral como o escribiu): ‘¿Que feixes?'. ‘Estou aquí coa avoa', dicíame. A min estívolleme aparecendo ata fai nada, no escenario, en casa... E eu todas as noites sigo sentindo coma se acariñáseme ou me soprase. Será que teño o desexo de tela sempre preto...

-Que balbordo formouse fai seis meses con que si che retirabas ou non.

-Que me desen a Medalla de Ouro de Valladolid , aquela festa que me organizaron cos tres alcaldes de distintas ideoloxías saíndo da man dicindo marabillas de min, pois me vin abaixo... Imaxínome si a miña nai puidese ver onde chegou a súa filla, que non o puido ver porque morreu moi novo. Fíxache que deixou escritos uns diarios, e todo o mundo dicía: ‘Oe, os diarios da avoa haberá que queimalos, que non os lea ninguén...'. Os diarios da avoa eran: ‘Hoxe hai un día buenísimo', ‘Hoxe fai máis frío', ‘Pío (o meu pai) pasou mala noite', ‘A Pío dóelle unha perna', ‘Chiti (que é como me chamaba a min) traballa moito', ‘¡Ai, pobre filla miña...!'. Eses eran os diarios. Á miña nai é a quen me gustaría parecerme, pero non o vou a conseguir.

-Pero, ¿vasche ou non che vas?

-Non me vou. A ver, fai catro anos estiven moi grave e quedáronme secuelas. Eu cando me arrefrío teño que ter moito coidado. Pero, como din o meu fillos, o meu pai morreu con 86 anos, a miña nai con 74, a media natural é que chegue aos 82. Xa non me dá medo a morte, antes si me daban ataques de ansiedade, cando era nena pensaba na morte e tiña uns ataques, e eu creo que de aí me vén o de estudar. Eu era capaz de aprenderme os teléfonos da guía só para estar distraída, nomes, rúas e de todo.

-É admirable esa memoria aos 78 anos. ¿Como feixes?

-Pois estudando moitísimo. É que hai que facer cóbados. Había unha figura marabillosa no teatro que era o apuntador, que é un traballo que se aforraron e está moi mal. Eu sempre mo pido, pero o meu fillo negouse nesta función, non sei si é porque creu que era unha escusa para non estudar, pero Cimarro sempre me axudou ou Gerardo Vera con Reina Juana. Pero o único xeito de aprenderche os textos é levantándoche ás 4 da mañá, que é cando non che podes distraer con nada.

-¿Séguelo facendo?

-¡Home por Deus! Ademais, como teño memoria visual eu escríbomo todo. Non sei si é unha disciplina para pórme a estudar, pero ata que non poño o texto e á beira un caderno onde me escribo o meu diálogo seguido, non me entra. Pero todos os actores antigos o facemos, eh. Fernán Gómez ía co seu texto escrito, López Vázquez, Sancristán...

-Aínda tes pendente traballar con Núria Espert.

-¡Ai, si, por Deus! O que eu daría... Eu sempre me poño metas, e metas grandes. Mari Carrillo, a miña mestra, ata que eu non traballei con Mari Carrillo... pois agora queda Núria Espert. Como me gustaría, pero non sei si vou chegar ou vou poder, porque esta muller está todo o día traballando e facendo personaxes marabillosos.

-Sodes as grandes damas do teatro.

-Hai outras estupendas. Lola Herrera, que está a facer Cinco horas con Mario cunha perna rota e a xente non sabe o que sofre, o que sofre antes de saír a escena, porque en escena non lle podes dicir ao espectador que malita estou. Por iso eu estaba agora en Bilbao con este catarro tremendo e non quería que se me caesen os mocos, porque unha pantasma non pode toser.

-¿Fixeches todo o que quixeches?

-No teatro faltáronme por facer moitas cousas, pero é que todas as obras que fixen, afortunadamente, e perdoa a vaidade, estiveron case tres anos en cartel...

-Nunca che faltou traballo, ¿sentíchesche privilexiada?

-Privilexiada non, eh, o que eu son é unha vocacional. Eu traballo desde que tiña 10 anos. Vouche contar unha cousa que me pasou co ministro de Facenda, con Montoro. Unha vez presentáronmo, achegouse a min -eu dicía: ‘Isto será unha cámara oculta'- e dime: ‘Eu son como vostede, eu son vocacional, eu quero ser ministro de Facenda por vocación'. (Risos). Primeiro fun bailarina...

-E debutaches na Coruña...

-Non exactamente, aí fixen unha obra estupenda que era Rigoletto na que había un ballet marabilloso, eu debutei facendo os negritos de Aída. Pon o da Coruña pero non, coñécese que alguén se fixaría en min porque tiña unhas pernas estupendas.

-¿E como case 65 anos despois pódese conservar a mesma ilusión?

-Amiga miña, iso dicía Alfredo Landa, porque traballamos con ilusión en cada traballo. Aínda que di Serrat que para traballo o da mina, o traballo é sacrificio, enorme. Hai que ir todos os días, dúas horas antes, ensaiar, non che podes quedar afónico, nin ter catarro, nin che pode dar nada... Eu estiven a facer Hécuba, e o día que estreei en Mérida xa souben que aquela dor era algo tremendo e pasou un ano ata que me levaron, esperteime en a uci despois de dez días en coma.

-¿E tanta entrega compensa?

-A min si. Eu teño dúas paixóns. Os meus fillos, o meu neto e o teatro. Antes compaxinábao moi ben porque non estaban os pesados do móbil que sempre queren retratar ao neto, pero agora non o podo levar a o camerino. Pero Manuel naceu mentres ensaiabamos e Paco igual, naceu en abril e en setembro estreamos Filomena. Os meus fillos criáronse nos escenarios, despois do colexio viñan facer os deberes a o camerino.

-¿No amor tamén fuches así de intensa?

-Si, é que unha é intensa. (Risos). Hai que vivir apaixonadamente. Bastante teño eu que xa non podo visitar as cidades porque me coñece a xente e non me deixan andar pola rúa, pero encántame a xente.

-¿Séntesche moi querida?

-Si, moito. Absolutamente, por iso cando me piden unha foto non me nego, e cando termina a función todo o mundo quere saírse por unha porta, pero eu estou todo o intre que faga falta retratándome cos que queiran, iso si, que teñan visto a función, os que se apuntan a un bombardeo non. Todo o que viu a obra e espérame á saída, tenme. Iso aprendino de Raphael, de Manolo Escobar...

-Esta semana vinche en a tele no acto de Pedro Sánchez. ¿O compromiso non se perde coa idade?

-Non, eu creo que non se debe perder. A min ultimamente non me gusta opinar moito de política, primeiro porque non teño idade para opinar como din os meus fillos: ‘Mamá tócalles a outros', pero eu quixen ir.

-En breve estás de aniversario, teño entendido que non che gusta cumprir.

-A ninguén. Sempre me organizan festas, case sempre me toca cumprir en Barcelona, a festa do ano pasado foi... Fixéronme O funeral, que empezaron a baixar persoas queridísimas miñas, entre elas Buenafuente. É que eu sempre digo que son socialista, católica, española, non nos andemos con bobadas, de Buenafuente e do Real Madrid. Eu non me perdo un monólogo de Buenafuente por nada do mundo. Máis que fiel son leal á xente que me quere, e iso é bo, a lealdade antes da fidelidade, porque a fidelidade vaia vostede a saber... ¿Que lin hoxe eu? Ah, a Javier Marías, adoro a Javier Marías, pídolle autógrafos e non mos dá, pero non por iso vouno a deixar de ler. Si, pasoume tamén con García Márquez, pero falaba precisamente disto.

-Estás moi novo para cumprir en breve 79 anos.

-Pois quedan dous meses.

-¿Ti séntesche maior?

-Si, e quero ser maior. Eu vou pintada, arranxada, sen chamar a atención porque o meu fillos non me deixan. Minisaia non me vou a pór... Nunca me operei de estética. Eu póñome pescozo alto como Diane Keaton, tápome as mans e non ensino os xeonllos.

HOXE A Las 20 HORAS

Teatro Principal. Ourense.

MAÑÁ A Las 20 HORAS

Pazo da Cultura. Narón

DOMINGO A Las 20.30 HORAS

Teatro Rosalía. A Coruña

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votación
10 votos
Comentarios

Concha Velasco: «Eu son das que me cargo aos directores»