A crise que todo o cambiou

O derrube de Lehman, do que mañá se cumpren dez anos, deixou ao descuberto as vergoñas dunha temeraria forma de facer banca que arrastrou ao mundo á lameira dunha crise descomunal

.

redacción / a voz

Domingo 14 de setembro do 2008. Nova York prepárase para o outono. A noite se cerne sobre unha metrópoli que hai xa tempo que vendeu a súa alma aos especuladores. E na cidade que nunca dorme moitos se meten tranquilos na cama. O verdadeiro pesadelo chegará pola mañá.

No piso 31 do número 745 da Sétima Avenida, a un paso de Central Park, en pleno Manhattan, con todo, ninguén pega ollo. A actividade é frenética na sede do cuarto banco de investimento do país. O todopoderoso e desapiadado Lehman Brothers está a piques de vir abaixo, corroídos os cimentos por anos de excesos dos seus executivos, alagadas as entrañas de hipotecas lixo.

Luns 15 de setembro. Ninguén é consciente da magnitude do que está a piques de ocorrer. O arrogante Richard Fuld, presidente executivo de Lehman, crème da crème de Wall Street, e alcumado o Gorila, traga co impensable: o Goberno non vai axudar ao banco. Vano deixar caer. Non lles queda outra que declararse en quebra: ten un buraco de 613.000 millóns de dólares. Son as sete da mañá cando estala a bomba. 

El quiebra de banco Lehman Brothers provoca el cuarta mayor caída de año ~de el bolsa madrileña

Ao mundo se lle atraganta o almorzo coa explosión. Ninguén dá crédito. E o Goberno de Bush, quen pretendía coa súa acción unha lección ejemplarizante -algo así como deixar claro que os contribuíntes non ían pagar máis excesos da banca-, non tarda en darse conta do monumental erro. O que tarda a onda expansiva en levar por diante á maior aseguradora do mundo, AIG; a principal caixa de aforros estadounidense, Washington Mutual; e o cuarto banco máis grande do país, Wachovia. Pero xa está feito. Os mercados tiñan a idea de que ninguén ía crebar. Crían que os Gobernos non o ían a permitir. Aquilo dinamitouno todo. Agora calquera cousa era posible

Detrás virían outras fichas do dominou. Demasiadas. A ambos os dous lados do Atlántico. Houbo que suxeitalas. E a maior crise financeira desde a Gran Depresión correu como a pólvora ao longo e ancho do planeta. Ata mutar noutra igual de feroz. Ou máis. Esta vez fiscal. Alimentada polas dúbidas sobre a capacidade dos Estados -endebedados ata as cellas para, entre outras cousas, salvar aos bancos- para facer fronte ás débedas. Tan voraz que a punto estivo de rebentar o euro. E aquilo que empezou sendo un problema dun grupo de familias incapaces de facer fronte ao pagamento das súas hipotecas acabou convertido nun recesión planetaria. A primeira global da historia e a máis grave desde a Segunda Guerra Mundial. 

] ^*Brothers intentou vender sen éxito a metade ~de o seu capital ~a investidores asiáticos

Durmindo sobre un volcán

Ninguén o viu vir. ¿Por que, se non, habería o Banco Central Europeo subido os tipos en xullo, apenas unhas semanas antes do desastre? O mundo durmía sobre un volcán e o BCE... ¡preocupado pola inflación!. «O de Lehman era imprevisible. É verdade que viramos unha forte expansión do crédito nos anos anteriores, pero non se podía prognosticar unha crise sistémica», confesaría anos despois Gertrude Tumpell-Gugerell, membro naquel entón do consello do eurobanco. Non así o seu xefe daqueles tempos, Jean Claude Trichet, que mantén, aínda agora, que algúns a barruntaban. «Había dúas escolas: os que pensaban que a crise das subprime anticipaba algo grave e importante e os que consideraban que era unha simple corrección do mercado, bastante sa e sen gravidade sistémica. Eu pertencía á primeira», dixo non fai moito. Estraño xeito de conxurar ese temor cunha subida de tipos. Pero si el dio... 

Afectados gallego ~por el quiebra ~de Lehman Brothers demandarán ~a Bankinter ~por perder suyo fondos

Digan o que digan, está claro que as autoridades non estiveron finas. Nin antes, nin durante, nin despois da hecatombe. E hoxe, dez anos despois (cúmprense mañá) do estalido daquela crise das mil caras: financeira, económica, de débeda, social..., o mundo é outro. Aquilo cambiouno todo. As consecuencias do cataclismo seguen entre nós e, dalgunha ou outro xeito, marcarán para sempre as nosas vidas. 

Feridas abertas

As feridas son aínda hoxe palpables. Algunhas, de feito, continúan abertas. En canle. Porque a crise se xestou nos despachos de Wall Street, pero a factura non a abonaron os poderosos. Nin moito menos. Apechugaron con ela as clases menos podentes. Os de sempre. Que, por resumir moito as cousas, pagaron os excesos doutros cunha forte precarización do mercado laboral e un profundo incremento da desigualdade. Os ricos fixéronse máis ricos nestes anos. E o demais ou teñen menos ou non teñen nada. Un estupendo caldo de cultivo para o populismo. Toda unha señora secuela da crise. Aí están Trump e o brexit, por pór só dous exemplos. 

Aínda que hai cousas que non cambiaron: os do capitalismo desenfreado seguen contando os ceros das súas nóminas e das súas bonus e en Wall Street a vida apenas si cambiou. Porque agora, como entón, os beneficios privatízanse e os riscos nacionalízanse. 

Malos agoiros

Moito se falou do saneamento dos bancos e das novas normas para pór portas a Wall Street. Pero aquilo segue sendo o campo. O sistema continúa controlado por un puñado de bancos de investimento, como Goldman Sachs ou Morgan Stanley. Os dez principais bancos comerciais de Estados Unidos seguen controlando a metade dos activos, case como antes da crise. As axencias de cualificación manteñen o seu reinado. Algúns daqueles endemoniados produtos financeiros que engordaron a bomba volven estar de moda.

Talvez por iso din algúns, Trichet entre eles, que hai outra crise en cernes. Que a situación financeira de agora é «tan perigosa» como a de entón. Esperemos que tampouco estea esta vez fino o galo. 

As datas máis soadas 

Agosto do 2007

A orixe do furacán. Estala a crise de hipotécalas lixo. Os anos de excesos e crédito alegre comezan a pasarlles factura aos bancos estadounidenses.

15-9-2008 

Cae Lehman. Deixado da man das autoridades estadounidenses, corroídos os cimentos por hipotécalas lixo, Lehman Brothers vén abaixo. A súa caída desata un furacán que acabará arrastrando ao mundo á peor das recesións desde a Segunda Guerra Mundial.

2-5-2010 

Grecia afúndese. Despois de ter admitido en febreiro que durante anos fixo trampas co déficit, ocultándoo baixo as alfombras, Grecia vese abocada a pedir o rescate dos seus socios. Non será o último. 

22-11-2010 

Irlanda, a seguinte. A crise do euro cóbrase a súa segunda vítima. Irlanda claudica e pide un rescate de 80.000 millóns para reestruturar o seu sistema financeiro, teso tras a picada dunha enorme burbulla inmobiliaria.

 6-4-2011 

Portugal tira a toalla. O primeiro ministro en funcións claudica ante a presión dos mercados tras negar durante semanas que necesitase axuda. 

9-6-2012 

España pide axuda. O ladrillo háselles atragantado aos bancos tras anos de orxía inmobiliaria e ao Goberno non lle queda outra que pedir diñeiro para salvalos. 

26-7-2012 

Draghi, o salvador. No medio da tormenta abriuse o ceo e apareceron Draghi e o seu famoso conxuro: «Faremos calquera cousa para salvar o euro. E, créanme, será suficiente».

A saída do túnel, máis lenta en Europa

A tormenta que desatou a caída en desgraza de Lehman chegou a todos os recunchos do planeta, pero os remedios non foron os mesmos. Nin a rapidez coa que se aplicou o ungüento. Por iso é polo que uns conseguisen saír do pozo antes que outros.

En Estados Unidos, orixe da tormenta, non tardaron en remangarse e entrar en faena. Do en serio que llo tomaron dá boa conta unha imaxe, nunca vista, pero si mil veces relatada: a do secretario do Tesouro estadounidense por aquel entón, Henry Paulson, pedindo de xeonllos -literalmente- á presidenta da Cámara de Representantes, a demócrata Nancy Pelosi, que salvase o plan ideado pola Administración Bush para saír da lameira: unha bazuca de 700.000 millóns de euros. Estímulos fiscais a espuertas e a Reserva Federal empregando toda a artillería desde ben pronto.

~A dos velocidad

En Europa, con todo, todo foi moito máis lento. Cousas de déala-Unión Europea e dunha xestión mediocre da crise. Ese incomprensible costume europeo de dispararse no pé... 

Non hai máis que ver o moito que tivo que esperar o BCE para poder facer o que o seu homólogo estadounidense. Anos estivo Draghi coa escopeta cargada sen poder abrir fogo.

Menos mal que Draghi é un mago das palabras. Que se non... Corría o 26 de xullo do 2012, con España xa rescatada, pero aínda nas fauces do mercado, cando o italiano pronunciou aquilo de: «Faremos todo o que sexa necesario par salvar ao euro. E, créanme, será suficiente». Pero non foi ata marzo do 2015 cando por fin, e para enfado de moitos en Alemaña, puido empregar as balas que atesouraba. A torto e a dereito.

Por iso a Estados Unidos custoulle moito menos saír da crise. Agora, co fin dos estímulos xa en marcha, goza dun crecemento robusto (o último dato, do segundo trimestre, é un impresionante 4,2%). Cun desemprego en mínimos, que xa nos gustaría a moitos; e unha bolsa que acariña os seus máximos históricos (aguantando moito mellor que outras os efectos da guerra comercial con China ).

Europa, con todo, aínda anda rengueante. Cousas da austeridade sen concesións.

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votación
4 votos
Comentarios

A crise que todo o cambiou