«Vai lavar a cara», con música clásica

A mítica discográfica Deutsche Grammophon publicará por primeira vez esta canción popular e a de «Lela», de Castelao, con arranxos do compositor Juan Durán

Garanca, en la actuación que celebraba el 60 aniversario de Amigos de la Ópera
Garanca, na actuación que celebraba o 60 aniversario de Amigos da Ópera

A Coruña

«Para vir a xunta a min, para vir a xunta a min, vai lavar a cara, vai lavar a cara galopín…». Esta canción de en troula calquera celebración, xunto con Lela , escrita por Castelao , van ser gravadas pola discográfica alemá Deutsche Grammophon, un referente na música clásica que acaba de cumprir 120 anos. Con iso, estes dous temas galegos estarán nun catálogo universal único xunto a nomes como Pavarotti, Von Karajan, Leonard Bernstein, José Carreiras ou Plácido Domingo.

«É a primeira vez que ese mítico selo amarelo grava música galega», explica Juan Durán (Vigo, 1960), o compositor que fixo os arranxos de ambos os temas. Confesa sentirse «un pouco flipado» con este encargo que lle fixeron desde unha discográfica que ten como un dos seus principais distintivos a calidade.

As cancións galegas interpretaraas a mezzosoprano Elina Garanca (Riga-Letonia, 1976), actualmente «una das principais cantantes do circuíto internacional», destaca César Wonenburger, director artístico da Asociación Amigos da Ópera da Coruña.

Un orgullo

Juan Durán, que mostra o seu «orgullo» por este traballo e polo paso que esta gravación supón para a divulgación da música galega en todo o mundo, é rotundo ao afirmar: «Sen César Wonenburger isto nunca tería sido posible».

Pasaron uns cantos anos desde que empezou a fraguarse o que agora acabará sendo a entrada no mundo da música clásica destas dúas cancións galegas, Galopín e Lela. Un dos feitos desta historia ten lugar no 2012 cando Amigos da Ópera da Coruña, co gallo do seu 60 aniversario, organizou un concerto da mezzo Elina Garanca no Palacio da Ópera.

«Como con ela nos une unha boa amizade, porque xa colaboraramos noutras ocasións, permitinme facerlle unha suxestión: se sería posible que nun dos bises do seu concerto incluíse unha canción galega», evoca Wonenburger.

Partituras

A cantante mostrouse interesada e pediu que lle enviasen varias partituras. Aí volve retroceder a historia: «Aproveitando que no ano 2010 a soprano Cristina Gallardo-Domas gravara nos estudos Mans da Coruña un cedé con cancións galegas e que para iso lle encargaron os arranxos ao compositor Juan Durán. Enviámoslle os arranxos do propio Durán para varias das nosas cancións máis coñecidas». Devandito cedé inclúe 14 temas, leva por título Lela e para a gravación do mesmo a soprano contou coa Orquestra Gaos, dirixida por Fernando Briones.

Desde Amigos da Ópera enviaron este material a Garanca e «criamos que se esqueceu do tema». Con todo, «vimos que preparando o seu concerto da Coruña ensaiaba o soado Galopín nun galego formidable», detalla Wonenburger. A interpretación do Vai lavar a cara como un dos bises do concerto arrincou cunha sonora expresión de sorpresa dos asistentes e «foi un éxito, con todo o público posto en pé, como se pode apreciar na canle de YouTube de Amigos da Ópera onde ten máis de cinco mil reproducións».

Garanca é artista exclusiva do selo Deutsche Grammophon e está a preparar un cedé con diversas cancións de países do sur de Europa que se publicará o próximo mes de marzo. A discográfica contactou con Juan Durán para ver se podía usar os seus arranxos de Lela e Vai lavar a cara xa que a mezzo quería incluílas neste traballo. Con iso, resume Wonenburger, «será a primeira vez que Castelao, Juan Durán e estas cancións aparezan no selo amarelo, o máis importante da música clásica. Eu diría que é a primeira vez na historia que o galego aparece nesta discográfica e faino coa complicidade dunha das máis grandes figuras actuais da música clásica e a ópera como é Elina Garanca».

A lituana Elina Garanca incorporou os temas ao seu repertorio

Cando a mezzosoprano Elina Caranca interpretou o Vai lavar a cara no concerto de Amigos da Ópera da Coruña non foi unha incorporación puntual do clásico galego ao seu repertorio. E se entón a cantante lituana sorprendeu ao público co seu perfecto galego, agora ha ir máis aló e incorporou tanto dita canción como Lela aos temas dos seus concertos, «como fixo a finais de ano na súa actuación coa Filarmónica de Gran Canaria nas Palmas», destaca Wonenburger.

Despois duns anos como cantante profesional, o recoñecemento internacional chegoulle a esta cantante no Festival de Salzburgo, en 2003, onde interpretou a Annio na clemenza dei Tito. Ese mesmo ano debutaría na Ópera de Viena onde mostrou a súa polivalencia interpretando ata unha decena de roles. Desde o Liceo de Barcelona ao Metropolitan de Nova York, pasando por Compostela, esta cantante ha ir desenvolvendo un repertorio do que a crítica destaca a súa versatilidade que lle permite asumir papeis tan distintos como Carmen ou A Cenerentola.

Un selo icónico

«Non a coñezo persoalmente», comenta Juan Durán, que hai uns meses recibía o Premio Reina Sofía de Composición, o máis importante que se concede en España. Destaca a importancia de estar nun selo «que é unha icona en todo o mundo, o máis antigo desde que empezou o mundo do disco», no que gravaron grandes compositores españois como Manuel de Falla.

Lembra Durán que Lela é «unha canción que formaba parte da obra teatral de Castelao, Os vellos non deben de namorarse». Estes días, tal e como contaba Xurxo Melchor neste diario, sóubose que o litixio sobre a súa autoría hase arquivado ao falecer o último autor que dicía ter composto a música.

O misterio de «Lela» vaise á tumba

xurxo melchor
Dulce Pontes es una de las artistas que ha interpretado «Lela»
Dulce Pontes é un das artistas que interpretou «Lela»

A batalla xudicial pola autoría da canción hase arquivado tras a morte do último autor que se atribuíu ter posto música aos famosos versos de Castelao

¿Quen puxo música aos que talvez son os versos máis famosos de Castelao ? Eses que escribiu para unha muller de nome Lela no primeiro acto da súa obra de teatro Os vellos non deben namorarse. ¿Quen é xa que logo o autor da canción que sublimaron a voz de Dulce Pontes e a gaita de Carlos Núñez e que despois fixo viral a viguesa Eva Carreiras ao interpretala na edición do 2006 de Operación Triunfo? Dous mestres galegos atribuíronse ese mérito: Rosendo Mato Hermida (Vilalba, 1914) e José Miguel Santiago Sánchez (Vilagarcía, 1937). O primeiro faleceu en 1994 e o segundo deixou este mundo o pasado día 9 sen que se resolveu a cuestión. Ao falecer, a batalla xudicial que se estaba librando nos xulgados pola paternidade do tema foi arquivada e o misterio de Lela se ha ir á tumba. Talvez, para sempre.

Seguir lendo

Coñece toda a nosa oferta de newsletters

Creamos para ti unha selección de contidos para que os recibas comodamente no teu correo electrónico. Descobre o noso novo servizo.

Votacin
19 votos
Tags
Comentarios

«Vai lavar a cara», con música clásica