O Concello de Ribadumia cualifica a obra de esaxerada mentres o BNG reclama á Xunta que a elimine e Augas de Galicia garante que está a supervisar que a estrutura cumpre as condicións da súa autorización
02 sep 2026 . Actualizado á 13:29 h.Desde os anos 70, a illa da Toxa dispón dun sistema de abastecemento de auga independente do resto do municipio do Grove. Xa no 2016, a empresa que xestiona o servizo tratou de ampliar un antigo muro que facilitaba as súas captacións no Umia. Aquilo levantou un enorme rebumbio ante a que o Concello de Ribadumia, onde se atopa a estrutura, mostrou unha férrea oposición. Dez anos máis tarde, Xestión e Técnicas da Auga dA Toja S. A. logrou ampliala ata construír unha represa que sorprende polas súas dimensións, xa que se estende como un empedrado de beira a beira. Nunha situación de seca como a actual, o caudal da canle non pode superar a súa altura, de forma que a auga se filtra entre as pedras, pero parece imposible que ningunha especie poida remontalo.
As voces de denuncia ante a obra executada en Cabanelas non se fixeron agardar. Onte, a deputada do BNG Montse Prado inspeccionou a instalación onda os portavoces nacionalistas de Cambados, Liso González, e Ribadumia, Vanesa Fariña. «É unha obra irracional e incomprensible que representa un obstáculo insalvábel para determinadas especies, impide a súa normal distribución e vai carrexar problemas no seu ciclo reprodutivo», indica a parlamentaria, quen asegura que se trata de una «agresión medioambiental inxustificable» cuxa presenza augura inundacións río arriba en canto comece a tempada de choivas.
Prado lembra dúas cuestións a este respecto. En primeiro lugar, que tanto A Toxa como o conxunto do Grove reciben auga desde a rede xeral que opera a Mancomunidade do Salnés. Por tanto, o obxectivo teórico da actuación —evitar a salinización da auga para a súa subministración potable— non se sostería. Máis aló de que os nacionalistas sospeiten que, en realidade, o que se busca é alimentar o campo de golf, un acordo parlamentario, adoptado por unanimidade no 2016 a iniciativa do BNG, instaba á Xunta a buscar outras alternativas para a Toxa.
Pero é que tampouco o grupo de goberno de Ribadumia, liderado polo popular David Castro, ve con bos ollos o que acaba de facerse no Umia. «A nós sempre nos pareceu unha solución esaxerada. Entendo que se lle esixirían todos os requisitos legais, pero o Concello non ten competencias nin medios para comprobalo. E se isto ten consecuencias, quen autorizou a obra, que foi Augas de Galicia, terá que asumilas». Castro advirte que, ademais do factor ambiental, defenderá sempre o uso social dun recurso esencial para o seu municipio, que entre outras cuestións sustenta unha praia fluvial e a práctica do piragüismo, unha das súas bandeiras deportivas.
Augas de Galicia supervisa a actuación para verificar que está a ser correcta
A Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático confirmou onte que Augas de Galicia autorizou a obra de Cabanelas. Ese permiso, explica o departamento autonómico, implica o cumprimento dunha serie de condicións «e foi o resultado dun rigoroso procedemento no marco do cal se solicitaron e recomplilaron todos os informes técnicos preceptivos».
Entre a documentación requirida atópase un estudo realizado pola Dirección Xeral de Patrimonio Natural, que esixía a habilitación dun dispositivo para garantir o paso adecuado dos peixes, de forma que poidan remontar a presa. O seu obxectivo, obviamente, é evitar posibles impactos sobre a fauna que habita o Umia. Neste sentido, a consellería subliña que tanto axentes ambientais como persoal adscrito a Augas de Galicia «están a supervisar os traballos actualmente en execución co fin de verificar que se desenvolven e axustan ao contido da autorización outorgada».
Prohibición de baño
Independentemente da controversia que suscita a presenza da represa, o Concello de Ribadumia viuse obrigado onte a prohibir o baño na praia fluvial de Cabanelas, a mesma contorna no que se levanta a estrutura. Fíxoo tras recibir unha comunicación da Consellería de Sanidade cos resultados da última mostra de auga analizada. Neles queda de manifesto que os valores de contaminación microbiológica sitúanse por amais dos límites establecidos. As restricións manteranse en vigor ata que esta situación superásese.
Os ecoloxistas temen que non se acade o caudal ecolóxico
O Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) terció tamén na polémica suscitada pola represa de Cabanelas para denunciar que, nun período de escaso caudal como este, o Umia queda practicamente bloqueado: «A auga non chega a superar o nivel do rebaixe central da estrutura, e discorre unicamente entre as pedras, deixando o río interrompido e sen unha vía adecuada para o movemento dos peixes e doutras especies acuáticas».
Con ser importante, esta apreciación dista de ser a única sobre a que alerta o CES. Na súa opinión, a retención da auga pode alterar o seu funcionamento natural neste tramo da canle, favorecendo o seu quecemento estival e creando as condicións idóneas para a proliferación de microorganismos e especies exóticas, ademais de dificultar o transporte natural de sedimentos e a circulación normal das augas no seu tramo final.
Aumento de microorganismos
De forma paralela, o colectivo advirte que un río con menor circulación e maior acumulación de auga pode propiciar o aumento de microorganismos. Por iso, considera imprescindible que se investigue se existe algunha relación entre este feito e os episodios de contaminación que se detectan na zona de baño de Cabanelas.
A entidade presentou xa un escrito ante Augas de Galicia e a Dirección Xeral de Patrimonio Natural. Nel solicita unha inspección inmediata da represa e da súa contorna, comprobando o cumprimento do caudal ecolóxico, o funcionamento da infraestrutura e a afección sobre a fauna acuática. Tamén quere consultar os informes e autorizacións que deron vía libre á actuación e os datos de caudal dispoñibles neste tramo. No caso de que se confirmen os seus temores, o CES insta á Xunta a tomar as medidas precisas para recuperar a continuidade do río para todos os efectos.